1. “Fecre andolsun ki” Her günün fecrine
1. “Fecre andolsun ki” Her günün fecrine
2. “Ve on geceye” Zilhicce ayının ilk on gecesi
3. “Çifte” Yani kurban bayramının ilk gününe. Çünkü onuncu gündür. “Ve tek'e” Arefe günü. Çünkü 9. gündür.
4. “Akıp giden geceye” Müzdelife gecesi geçip gidince veya gelince ve yaklaşınca
5. “Bunda vardır değil mi?” Anlatılanlardan “Akıl sahipleri için bir yemin” Akıl sahipleri için yeterli ve ikna edici bir yemin vardır. Ayet sonra da peygamberleri yalanlayan milletleri nasıl helak ettiğini zikretmektedir.
6. “Rabbinin Ad kavmine ne yaptığını görmedin mi?”
7. “İrem'e” Ad kavminin ilkleri olan Ad b. Avs b. İrem. İrem bir kabile adıdır. “Sütunlar sahibi” Yüksek sütunlar sahibi kavimi veya yüksek bina sahipleri veya taşınabilir sütun sahipleri kastedilmektedir.
8. “Öyle şehirler ki içinde onun bir benzeri yaratılmış değildi” Onların yakalayışlarında, kuvvetlerinde ve uzun boylu oluşlarında.
9. “Ve kayaları oyan Semud'a” Kayaları oyup onlardan evler edindiler. “Vadilerde” Vadi’l-Kura'da. Çünkü meskenleri oradaydı.
10-12. “Ve kazık sahibi firavuna” Bir çok asker ve topluluk sahibi. Onların çok kazıkları vardı. Seferlerinde yanlarına götürüp çakıyorlardı.
10-12. “Ve kazık sahibi firavuna” Bir çok asker ve topluluk sahibi. Onların çok kazıkları vardı. Seferlerinde yanlarına götürüp çakıyorlardı.
10-12. “Ve kazık sahibi firavuna” Bir çok asker ve topluluk sahibi. Onların çok kazıkları vardı. Seferlerinde yanlarına götürüp çakıyorlardı.
13. “Rabbin onların üzerine azab kamçısını çarpttı” Onları kamçı azabıyla cezalandırdı.
14. “Elbette rabbin” Surenin başlangıcındaki yeminin cevabıdır. “Gözetleme yerindedir” İnsan oğlunun yaptığı tüm amelleri gözetlemekte, görmekte ve duymaktadır.
15. “Fakat insan” Kafir kimse “Rabbi onu deneyince” Onu nimet ve bollukla imtihan edince “Ve ona ikram edip” Mal ile “Ona nimetler verince” Verdiği nimetlerle onu rahatlatınca “Der ki Rabbim bana ikram etti” Dünyadaki şansının ve payının çok olduğunu görür bunun Allah’tan bir ikram olduğunu görmez.
16. “Ama Rabbi onu imtihan edip rızkını kısarsa” Az verirse “O zaman derki Rabbim bana ihanet etti” Dünyadaki payının azlığından ve şansızlığından şikayet eder. İşte kafirin sıfatı budur. Mü'min kimse ise asıl ikramın Rabbinin emirlerine itaat etmek, ihanet ise Rabbine isyan etmekte olduğunu görür. ...
17. “Hayır” İş bu inkarcının zanettiği gibi değildir. “Aksine siz yetime ikram etmiyorsunuz” Bu onların yetimi miras hakkından mahrum bıraktıklarını haber vermektedir. Yetime mirastan olan payını vermiyorlardı.
18. “Miskini yedirmeye teşvik etmiyorsunuz” Bunu emretmiyor ve birbirinize yardımcı olmuyorsunuz.
19. “Ve mirası yiyiyorsunuz” Yetimin hakkı olan miras payını “Yedikce yiyiyorsunuz” fiiddetli bir şekilde hakka riayet etmeden. Yemek için bütün malı topluyor ve yetimin payını vermiyorsunuz.
20. ”Ve malı sevdikçe seviyorsunuz” Çok mal toplamayı istiyorsunuz.
21. “Hayır” İşin böyle olmaması gerekir. Bir biri ardınca sarsılıp dümdüz edildiği zaman yer sarsılıp bir kısmı diğer kısmını kırdığı zaman
22. “Rabbin geldiği zaman” Rabbinin emri ve hükmü “ve melek” yani melekler saf saf geldikleri zaman
23. “O gün cehennem getirilir” Yetmiş bin yularla çekilir. Her bir yuları yetmiş bin melek çeker383 “O gün insan hatırlar” İnkarcı kimse tevbe izhar eder. “Ancak bu hatırlamada ona ne fayda” Artık tevbesi geçerli değildir.
24. “Der ki: Keşke hayatım için önceden bir şeyler takdim etseydim” Ölümün olmadığı ahiret hayatı için salih ameller işleseydim.
25. “O gün hiç kimse onun gibi azab edemez” Kimsenin yapacağı azab Allah’ın azabına ulaşamaz. O gün emir Allah’ın emridir. Onun emrinden başka hiç bir emir yoktur.
26. “Ve hiç kimse onun bağladığı gibi bağlayamaz” Zincir, paranga ve kelepçelerle bağladığı gibi hiç kimse bağlayamaz. Yani o gün mahlukattan hiç kimse bağlama ve azab etmede Allah’a ulaşamaz.
27. “Ey mutmain olmuş nefis” Bunu doğrulayan Allah’ın sözüne inanmış ve güvenmiş
28. “Rabbine dön” Ölüm anında ona böyle denilir. “Razı olarak” Allah’ın ona verdiklerine ve “Hoşnut edilmiş olarak” Rabbi ondan razı olmuştur. Bu da nefis dünyadan çıktığı zaman söylenir. Kıyamet günü olduğu zaman ona denilir ki
29-30. “Kullarımın arasına” Salih kullarımın arasına gir. “Ve cennetime gir”
29-30. “Kullarımın arasına” Salih kullarımın arasına gir. “Ve cennetime gir”