Surenin adı ilk ayette geçen 'inşikak' kelimesinden alınmıştır. İnşikak mastardır ve ayrılmak-yarılmak anlamlarına gelir. Bu kelime ile göğün yarılması kastolunmaktadır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Bu sure Mekke'nin ilk dönemlerinde nâzil olmuştur. Surenin muhtevasından müslümanlar üzerinde baskı-zulüm devrinin henüz başlamadığı anlaşılıyor. O dönemde müşrikler sadece Kur'an davetinin doğruluğunu yalanlıyor, kıyametin vukû bulacağını ve Allah'ın huzurunda toplanacaklarını inkâr ediyorlardı.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Bu surenin konusu kıyamet ve ahiret günü ile ilgilidir. İlk 5 ayette kıyametin nasıl gerçekleşeceği anlatılmış ve bunun yanısıra deliller serdedilmiştir. Kıyamet gününde vukû bulacak hadiseler şu şekilde anlatılmıştır: O gün gök yarılacak ve yeryüzü düz bir meydan gibi olacaktır. Yeraltında ne varsa, yani insanların tüm âzâları (onun hakkında şehadet edecek herşey) arzın üstüne çıkacaktır. Bu hadiselerin delili sadece Allah'ın (c.c) bu konuda emir vermesidir. Yeryüzü ve gökyüzü Allah'ın emrine tâbîdirler ve Allah'ın emri bu şekilde olduğu için zikredilen hadiseler vukû bulacaktır.
Daha sonra 6. ayetten 19. ayete kadar insanın, idrak etsin ya da etmesin mecburen Allah'a hesap vereceği, O'nun huzurunda bulunacağı ve o yöne doğru gidip-durmakta olduğu anlatılmaktadır. İnsanlar iki gruba ayrılmıştır. Birinci grup ki onlara amel defterleri sağdan verilecektir.
Ayrıca onların hesap vermesi pek kolay olacağı gibi Allah (c.c.) onları affedecektir de. Diğer grup ise, amel defterleri arkadan verilenlerdir. Onlar 'keşke ölüm bir an evvel gelse' diye temenni edecekler ama onlara ölüm gelmeyecek ve cehenneme sürüleceklerdir. Böyle bir sonla karşılaşmalarının nedeni, onların dünyada iken Allah'ın huzuruna çıkmayacaklarını söylemeleri ve yaptıklarının karşılığını vermeyeceklerini zannetmeleridir. Oysa Allah (c.c.) onların tüm yaptıklarını (en ince ayrıntısına kadar) gözlüyordu. Aklen herşeyin bu gerçeğe delalet etmesine rağmen yine de onlar hesap gününü inkâr ediyorlardı. Onların adım adım dünyadan ahirete doğru yol almaları ve yaptıklarının karşılığını görecekleri, tıpkı güneşin batışından sonra tekrar doğuşu, gündüzden sonra gecenin gelişi, insan ve hayvanların yuvalarına dönüşü ve hilâlin yavaş yavaş bedir haline gelişi gibi açık ve kesindir.
En sonunda kâfirlere acı bir azab haber verilmektedir. O kâfirler ki, Kur'an'ı duyunca secde etmezler ve aksine O'nu yalanlarlar. İyi işler yapanlara ise, sayısız mükâfatlar müjdelenmiştir.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
84
Yarılma · Mekke
الإنشقاق
25
Sure Adı Açıklaması
Surenin adı ilk ayette geçen 'inşikak' kelimesinden alınmıştır. İnşikak mastardır ve ayrılmak-yarılmak anlamlarına gelir. Bu kelime ile göğün yarılması kastolunmaktadır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Bu sure Mekke'nin ilk dönemlerinde nâzil olmuştur. Surenin muhtevasından müslümanlar üzerinde baskı-zulüm devrinin henüz başlamadığı anlaşılıyor. O dönemde müşrikler sadece Kur'an davetinin doğruluğunu yalanlıyor, kıyametin vukû bulacağını ve Allah'ın huzurunda toplanacaklarını inkâr ediyorlardı.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Bu surenin konusu kıyamet ve ahiret günü ile ilgilidir. İlk 5 ayette kıyametin nasıl gerçekleşeceği anlatılmış ve bunun yanısıra deliller serdedilmiştir. Kıyamet gününde vukû bulacak hadiseler şu şekilde anlatılmıştır: O gün gök yarılacak ve yeryüzü düz bir meydan gibi olacaktır. Yeraltında ne varsa, yani insanların tüm âzâları (onun hakkında şehadet edecek herşey) arzın üstüne çıkacaktır. Bu hadiselerin delili sadece Allah'ın (c.c) bu konuda emir vermesidir. Yeryüzü ve gökyüzü Allah'ın emrine tâbîdirler ve Allah'ın emri bu şekilde olduğu için zikredilen hadiseler vukû bulacaktır.
Daha sonra 6. ayetten 19. ayete kadar insanın, idrak etsin ya da etmesin mecburen Allah'a hesap vereceği, O'nun huzurunda bulunacağı ve o yöne doğru gidip-durmakta olduğu anlatılmaktadır. İnsanlar iki gruba ayrılmıştır. Birinci grup ki onlara amel defterleri sağdan verilecektir.
Ayrıca onların hesap vermesi pek kolay olacağı gibi Allah (c.c.) onları affedecektir de. Diğer grup ise, amel defterleri arkadan verilenlerdir. Onlar 'keşke ölüm bir an evvel gelse' diye temenni edecekler ama onlara ölüm gelmeyecek ve cehenneme sürüleceklerdir. Böyle bir sonla karşılaşmalarının nedeni, onların dünyada iken Allah'ın huzuruna çıkmayacaklarını söylemeleri ve yaptıklarının karşılığını vermeyeceklerini zannetmeleridir. Oysa Allah (c.c.) onların tüm yaptıklarını (en ince ayrıntısına kadar) gözlüyordu. Aklen herşeyin bu gerçeğe delalet etmesine rağmen yine de onlar hesap gününü inkâr ediyorlardı. Onların adım adım dünyadan ahirete doğru yol almaları ve yaptıklarının karşılığını görecekleri, tıpkı güneşin batışından sonra tekrar doğuşu, gündüzden sonra gecenin gelişi, insan ve hayvanların yuvalarına dönüşü ve hilâlin yavaş yavaş bedir haline gelişi gibi açık ve kesindir.
En sonunda kâfirlere acı bir azab haber verilmektedir. O kâfirler ki, Kur'an'ı duyunca secde etmezler ve aksine O'nu yalanlarlar. İyi işler yapanlara ise, sayısız mükâfatlar müjdelenmiştir.
Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî s...
Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî sıfatlarının her ikisi de "bağışlama", "merhamet", "şefkat" anlamına gelen ve fakat daha da kapsayıcı bir mana ifade eden rahmet isminden (bu ismin masdarından) türetilmişlerdir. İlk zamanlardan bu yana İslam alimleri, bu iki terimi birbirinden ayıran anlam nüanslarını tanımlamaya çalışmışlardır. Bu açıklamaların en ikna edici ve sade olanı İbni Kayyım'a aittir (Menâr I, 48'den naklen): (Ona göre,) Rahmân terimi, Allah'ın Varlığı kavramında içkin (mündemiç) bulunan ve ondan koparılması mümkün olmayan rahmet saçıcılığı vasfını kapsarken, Rahîm, bu rahmetin O'nun mahlukatı üzerindeki tezahürünü ve onlar üzerindeki etkisini, başka bir deyişle O'nun aktivite (faaliyet) tarafını ifade eder.
Nüzul sırasına göre bu sure, 82. surenin (İnfitâr) hemen ardından gelir ve bu nedenle, muhtemelen son Mekkî vahiylerden biridir.
GÖKYÜZÜ parçalara ayrıldığında, (1)
1 - Yani, Son Saat gelip çattığında ve hem olgu olarak hem de insan kavrayışında yeni bir gerçeklik başladığında.
84:1
2
وَاَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْۙ ٢
Ve ezinet li rabbihâ ve hukkat.
Rabbini dinleyip kendisine yaraşır şekilde boyun eğdiği vakit,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
tabiatı gereği Rabbine boyun eğdiğinde;
84:2
3
وَاِذَا الْاَرْضُ مُدَّتْۙ ٣
Ve izel ardu muddet.
Yer uzatılıp düzlendiği,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ve yeryüzü dümdüz hale getirildiğinde, (2)
2 - Bkz. 20:105-107.
84:3
4
وَاَلْقَتْ مَا ف۪يهَا وَتَخَلَّتْۙ ٤
Ve elkat mâ fîhâ ve tehallet.
İçinde ne varsa attığı ve tamamen boşaldığı— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ve içindeki her şeyi dışarı atarak tamamen boşaldığında, (3)
3 - Yani, bütün gerçekliğini kaybettiğinde.
84:4
5
وَاَذِنَتْ لِرَبِّهَا وَحُقَّتْۜ ٥
Ve ezinet li rabbihâ ve hukkat.
Ve Rabbini dinleyip kendisine yaraşır şekilde boyun eğdiği vakit,— E.H.Yazır (S-2)
Yâ eyyuhel insânu inneke kâdihun ilâ rabbike kedhan fe mulâkîh(mulâkîhı).
Ey insan! Kuşkusuz sen Rabbine doğru çaba üstüne çaba sarfetmektesin, nihayet O'na varacaksın.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[öyleyse,] ey insan -sen [madem ki] zahmetli bir çaba ile Rabbine yönelmektesin- (4) sonunda mutlaka O'na kavuşacaksın! 4 - İnsanın yeryüzündeki hayatında -farkında olalım veya olmayalım- üzüntü, acı, sıkıntı ve endişenin, nadir anlardaki gerçek mutluluk ve tatminin çok üzerinde olduğu gerçeğine işa...
[öyleyse,] ey insan -sen [madem ki] zahmetli bir çaba ile Rabbine yönelmektesin- (4) sonunda mutlaka O'na kavuşacaksın!
4 - İnsanın yeryüzündeki hayatında -farkında olalım veya olmayalım- üzüntü, acı, sıkıntı ve endişenin, nadir anlardaki gerçek mutluluk ve tatminin çok üzerinde olduğu gerçeğine işaret. Böylece, bu insanlık durumu, "zahmetli bir çaba ile Rabbine doğru yönelmek" -yani, O'na kavuşacağı yeniden dirilişteki âna doğru yönelmek- olarak tanımlanmıştır.
84:6
7
فَاَمَّا مَنْ اُو۫تِيَ كِتَابَهُ بِيَم۪ينِه۪ۙ ٧
Fe emmâ men ûtiye kitâbehu bi yemînih(yemînihî).
O vakit kitabı sağ eline verilen,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Sicili sağ eline verilecek olan kimse, (5)
5 - Yani, hayattaki davranışları sayesinde "dürüst ve erdemliler" arasına giren kimse: bkz. 69:19, not 12.
84:7
8
فَسَوْفَ يُحَاسَبُ حِسَاباً يَس۪يراًۙ ٨
Fe sevfe yuhâsebu hısâben yesîrâ(yesîren).
Kolay bir hesapla hesaba çekilecek,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
zamanı geldiğinde kolay bir hesaba çekilecektir;
84:8
9
وَيَنْقَلِبُ اِلٰٓى اَهْلِه۪ مَسْرُوراًۜ ٩
Ve yenkalibu ilâ ehlihî mesrûrâ(mesrûren).
Ve sevinçli olarak ailesine dönecektir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ve kendi görüş ve anlayışındaki insanlara (6) sevinçle dön[ebil]ecektir.
6 - Lafzen, "halkına" -yani, kendisi gibi dünyada iken dürüst ve erdemli bir hayat sürenlere.
Sicili arkasından verilecek olan ise,(7) 7 - Bu, ilk bakışta, kötülerin sicilinin "sol eline verileceği"ni belirten 69:25 ile çelişir gibi görünmektedir. Ama şimdiki ifade ve tasvir, günahkarın kendi sicilinden duyduğu dehşeti ve onu hiç görmeme dileğini yansıtmaktadır (69:25-26): başka bir deyişle,...
Sicili arkasından verilecek olan ise,(7)
7 - Bu, ilk bakışta, kötülerin sicilinin "sol eline verileceği"ni belirten 69:25 ile çelişir gibi görünmektedir. Ama şimdiki ifade ve tasvir, günahkarın kendi sicilinden duyduğu dehşeti ve onu hiç görmeme dileğini yansıtmaktadır (69:25-26): başka bir deyişle, onu görmek istememesi, (sicilinin) ona, "arkasından" verilmesi ile sembolize edilmektedir.
84:10
11
فَسَوْفَ يَدْعُوا ثُبُوراًۙ ١١
Fe sevfe yed’û subûrâ(subûren).
«Yetiş ey ölüm!» diye bağıracak— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
zamanı geldiğinde tamamiyle yok olmak için yalvaracak:
84:11
12
وَيَصْلٰى سَع۪يراًۜ ٢١
Ve yaslâ saîrâ(saîren).
Ve alevli ateşe girecektir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ama yakıcı ateşe atılacaktır.
84:12
13
اِنَّهُ كَانَ ف۪ٓي اَهْلِه۪ مَسْرُوراً ٣١
İnnehu kâne fî ehlihî mesrûrâ(mesrûren).
Çünkü o ailesi içinde sevinçli idi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Bakın, o adam, [yeryüzündeki hayatında] kendi görüş ve anlayışındaki insanlar (8) arasında keyifle yaşadı;
8 - Lafzen, "kendi toplumu" -yani, aynı günahkar eğilimlere sahip olan halk. (Karş. 75:33, not 14.)
84:13
14
اِنَّهُ ظَنَّ اَنْ لَنْ يَحُورَۚۛ ٤١
İnnehu zanne en len yahûr(yahûra).
Hiç Rabbine dönmeyeceğini sanmıştı.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
çünkü, hiçbir zaman [Allah'a] döneceğini düşünmedi.
84:14
15
بَلٰىۚۛ اِنَّ رَبَّهُ كَانَ بِه۪ بَص۪يراًۜ ٥١
Belâ, inne rabbehu kâne bihî basîrâ(basîren).
Hayır Rabbi onu görmekte idi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Evet, öyle! Halbuki Rabbi, onda olan her şeyi görmekteydi!
84:15
16
فَلَٓا اُقْسِمُ بِالشَّفَقِۙ ٦١
Fe lâ uksimu biş şefak(şefakı).
Şimdi, yemin ederim o şafağa,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
YOK YOK! Hayır! Akşamın [geçip giden] alacakaranlığını tanıklığa çağırırım.
84:16
17
وَالَّيْلِ وَمَا وَسَقَۙ ٧١
Vel leyli ve mâ vesak(vesaka).
Geceye ve içinde barındırdığı şeylere,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Ve geceyi, onun [safha safha] gözler önüne serdiklerini,
84:17
18
وَالْقَمَرِ اِذَا اتَّسَقَۙ ٨١
Vel kameri izet tesak(tesaka).
Derlendiği zaman o aya,— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ve dolunay haline gelen ayı: (9) 9 - Böylece Allah, kendi yarattığı evrendeki hiçbir şeyin durağan olmadığı gerçeğini "tanıklığa çağırmakta"dır. Çünkü her şey, sürekli olarak bir durumdan diğerine, her durumda görüntüsünü ve şartlarını değiştirerek, hareket edip durmaktadır: Yunan filozofu Heraklitu...
ve dolunay haline gelen ayı: (9)
9 - Böylece Allah, kendi yarattığı evrendeki hiçbir şeyin durağan olmadığı gerçeğini "tanıklığa çağırmakta"dır. Çünkü her şey, sürekli olarak bir durumdan diğerine, her durumda görüntüsünü ve şartlarını değiştirerek, hareket edip durmaktadır: Yunan filozofu Heraklitus tarafından yerinde olarak panta rhei ("her şey akar/değişir") ifadesiyle tanımlanan bir olgu.
84:18
19
لَتَرْكَبُنَّ طَبَقاً عَنْ طَبَقٍۜ ٩١
Le terkebunne tabakan an tabakın.
Ki, siz elbette halden hale geçeceksiniz.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[işte böylece, ey insanlar,] siz adım adım ilerleyeceksiniz. (10)
10 - Yahut: "bir safhadan/durumdan diğerine" (Zemahşerî): yani, kesintisiz bir ilerleme içinde -hamilelik, doğum, büyüme, yaşlanma, ölüm ve sonunda yeniden dirilme.
84:19
20
فَمَا لَهُمْ لَا يُؤْمِنُونَۙ ٠٢
Fe mâ lehum lâ yu’minûn(yu’minûne).
Böyleyken onlar neden acaba iman etmezler?— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Peki, onlara ne oluyor da [öteki dünyaya] inanmıyorlar? (11) 11 - Var olan her şeyin bir safhadan diğerine yahut bir durumdan diğerine kaçınılmaz bir şekilde evrilmesi, bütün evrende açıkça görülen temel bir kanuna tekabül ettiğinden, bunun istisnasının yalnızca insan olacağını ve onun ileriye doğru...
Peki, onlara ne oluyor da [öteki dünyaya] inanmıyorlar? (11)
11 - Var olan her şeyin bir safhadan diğerine yahut bir durumdan diğerine kaçınılmaz bir şekilde evrilmesi, bütün evrende açıkça görülen temel bir kanuna tekabül ettiğinden, bunun istisnasının yalnızca insan olacağını ve onun ileriye doğru hareketinin bedensel ölümü ile sona ereceğini ve ardından başka bir oluşun takip etmeyeceğini varsaymak, makul olmaz.
İllellezîne âmenû ve amilûs sâlihâti lehum ecrun gayru memnûn(memnûnin).
Ancak iman edip iyi ameller işleyenler başkadır. Onlara tükenmez bir ecir vardır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
yalnız [pişmanlık duyarak] iman edip doğru ve yararlı işler yapanlar hariç: onlar için kesintisiz bir ödül vardır!
84:25
Yardımcı
Site kullanımı hakkında sorun
Sitemiz, ziyaretçi sayısını ölçmek için tarayıcınıza rastgele bir numara içeren bir çerez bırakır.
Reklam çerezi kullanmıyoruz, verilerinizi kimseyle paylaşmıyoruz.
Ayrıntılar