1. “Elif, lam, mim, sad” Ben Allah’ım en iyisini bilirv e tafsilatlı olarak açıklarım.2
1. “Elif, lam, mim, sad” Ben Allah’ım en iyisini bilirv e tafsilatlı olarak açıklarım.2
2. “Kitaptır” Bu bir kitaptır. “Sana indirildi” Rabbın tarafından. “Sakın bundan dolayı göğsünde bir sıkıntı olmasın” Getirdiklerini tebliğ etmenle sakıng öğsünde bir sıkıntı olmasın. “Onunla uyarasın diye.” Sana insanlara onunla uyarıp inzar edesin diye... “Mü’minler içinde bir öğüttür” Tasdik eden...
3. “Rabbinizden sizlere indirilene tabi olun” Kur’an’a. “Ondan başka dostalra tabi olmayınız.” Allah’tan başka veliller edinmeyiniz. “Çokça az öğüt alıyorsunuz.” Ey müşrikler topluluğu! Çokda az vaaz dinliyorsunuz.
4. “Nice helak etitğmiz köyler bulunmaktadır.” Halkını (helak ettiğimiz)... “Bizim azabımız ona geldi” Azabımız (geldi). “Geceleyin” Gecede. “Ya da onlar kaylule uykularında iken” Gündüz uykularında iken. Yani bizim azabımız onlara kendileri uyanık değil iken. Yani bizim azabızım onlara kendileri uy...
5. “onların davaları” Duaları ve yalvarmaları. “Zabamız onlara geldiğinde ancak” Onlar kendi nefisleri için şirki karar kılmışlardı ve: “Biz gerçekten zalimlermişiz” Demelerinden başka bir şey olmadı.
6. “Andolsunki, kendilerine peygamberler gönderilenlere soracağız” Geçmiş ümmetlere peygamberlerin getirdikleri hakkındaki (durumlarını) soracağız. Rasullerede tebliğ görevlerini yaptılar mı onu da soracağız.
7. “Ve biz onlara bilerek anlatacağız.” Bizde bulunan bir ilimle onların yaptıklarını haberv ereceğiz. “Biz gaib kimselerde değiliz” Rasullerden ve ümmetlerden ve ümmetlerin rasullere neler yaptıklarından.
8. “O gün tartı” “Şüphesiz ki hesab soracağız” ayetinde de zikrolunduğu gibi sual (hesap) günü amellerin tartılması (haktır). “Haktır” Adildir. Öyleki müminlerin amelleri güzel bir sürette tasavvur olunur. Kafirlerin amelleri de çirkin bir süratle tasavvur olunur (şekillenir). Bu şekilde de tartılır...
9. “Kiminde tartısı hafif gelirse işte onlar da zarar uğramış kimselerdir” Azaba doğru gidenler onlardır. “onlarda eyetlerimizi mede geldiklerinden” Muhammed’in (s.a.v.) getirdiklerini inkar ettiklerinden.
10. “Biz sizi yeryüzünde yerleştirmiş” Mekke ile Yemen’e ve Şam’a kadar istimlak ettik. Yani Mekke müşriklerini. “Çokça az şükrediyorsunuz” Sizlere nimet verdiklerimize hiç şükretmiyorsunuz.
11. “Şüphesiz ki biz sizleri yarattık” Adem’i “Sonrada şekiller verdik” Sırtında... (ayet)
12. “Buyurdu ki: Secde etmene mani nedir?” Burdaki “la” zaid olup, “Secde etmekten seni alıkoyan nedir?” manasına gelmektedir. Bu kınama ve sertlik bildiren bir sorudur. “De ki: Ben ondan daha hayırlıyım...” (Ayet) Manası; ben ateşten olduğum için ve o da (Adem) çamurdan olduğu için ben ondan daha h...
13. “Buyurdu ki: Öyleyse hemen in oradan” Cennetten in. Bazılarıda “Semadan in” demişlerdir. “Artık orada kibirlenmek haddin değildir.” Emrimden ki sende bana isyan ettin. “Hemen çık git. Çünkü sen aşağılıklardansın” İtaat etmemekle zelil olanlardansın.
14. “Dedi ki: Bana mühlet ver” Bana zaman ver. “Diriltilecekleri güne kadar” Bununla da ikinci sura üfleyişi kastetmektedir.
15. “(Haydi öyle olsun).” Sen mühlet verilenlerdensin.
16. “Dedi ki: Beni azgınlığa ittiği için” Beni sapıklığa sürüklediğin için” sözü kastetmektedir. Yani: Senin beni saptırmanla. “andolsun senin doğru yolunda onlara engel olacağım” Cennete sürükleyen bu dosdoğru yola (oturup) onlara batılı süslü göstereceğim.
17. “Sonrada emredeceğim ki önlerinden...” Gidecekleri ahiretlerinden (emredip) onlara bunda şüpheye sokacağım. “arkalarından” Bırakacakları dünyalarında da onlara, dünyaya rağbetlerini (artıracağım). “Sağlarından” Din işlerinde onlara şüpheler sokacağım.” “Sollarından” Günahlara onları meyillendire...
18. “Buyurdu ki: Çık oradan” Cennetten. “Zemmedilmiş olarak” Çok kınanmış olarak. “Kovulmuş olarak” Atılmış ve lanetlenmiş (olarak). “Kim sana uyarsa” Adem oğlularından. “Sizlerden muhakkak ki cehennemi dolduracağım” Kafirlerden ve şeytanlardan olan yandaşlarından dolduracağım.
19. “Ey Adem yerleşin” Bunun tefsiri Bakara uresinde geçmişti.1
20. “Derken ikisinede vesvese verdi” İkisinin (Adem-Havva) nefislerine bireşy soktu. “göstermek için” Buradaki lam lam’ı akibettir. Yani buradaki (akibet): Onların kapalı yerlerini göstermek için vesvese veren (şeytana) bir (akibet) bir karşı çıkıştır. Yani ikisinin de avret yerlerini açtırması. Bu ...
21. “Her ikisine kasem etti” İkisine yemin etti. “Şüphesiz ki ben ikinizede öğüt verenlerdenim.”
22. “Nihayet ikisinide aldatarak (aşağıya düşürdü).” İkisinide sağı ile aldattı. “ikisine delalet etti”nin manası da: Sağı ile onları aldatması ile o ağaçtan yemeklede onları (ağaca) çekti. “Ağacı tattıklarında avret yerleri kendilerine görünü” ikisinin elbiselerini kendilerinden düşmesiyle (şeytanı...
23. “Rabbimiz, biz kendimize zulmettik. Eğer bize mağfiret ve rahmet etmezsen muhakkak ki zarara uğrayanlardan oluruz” dediler.”
24. “Buyur du ki: Kiminiz kiminize düşman olarak inin. Siz yeryüzünde (bir süreye kadar) yerleşip kalacak (ve orada geçineceksiniz)” karar yeri. Sonrada bu (ayeti):
25. “Orada yaşayacaksınız...” ayetiyle tefsir etmiştir. Adem’in ve Havva’nın açılmaları (ile ilgili ayet) zikredilince Allah (c.c.) bizlere giysilerden (giymemiz için) yarattıkların bahşetmiştir.
26. “Ey Ademoğulları biz şüphesizki sizlere indirdik” Sizlere yarattık. “Avret yerleriniz örtecek” Avret olan yerleri kapatacak “Rişi” Mal’ı ve güzel elbiseler giyerek (örtünmeniz). “Takva elbisesine gelince” Allah’dan korkan kimsenin açık olan avret yerlerini örtemsi. “O, daha hayırlı olandır” Bunu...
27. “Ey Ademoğulları şeytan sizleri fitneye düşürmesin” Sizleri aldatmasın ve dalalete sürüklemesin. “Ana ve babalarınızı sizleri elbiselerini sıyırarak cennetten çıkmalarına (sebep oldukları için).” Buradaki çıkarmak ona izafe edilmiştir. Her ne kadar ondan tevelli etmesede (dönmesede). Çünkü bu on...
28. “Fahiş bir iş işlediklerinde” Çıplak olarak Kabe’yi tavaf ettiklerinde.
29. “De ki: Rabbim bana adaleti emretti.” Bu ayet “Allah bizi bununla emretti” ayetindeki sözlerine bir reddiyedir. Ayette geçen “kısd” adalet demektir. “Her mescidde de yüzlerini çeviriniz” Namazda iken nerede olursanız olun yüzlerinizi Kabe’ye çeviriniz. “Dinde de ihlaslılar olarak ona dua edin” O...
30. “O, bir kısmına hidayet verdi” ayetinin manasının sıhhatine delalet etmektedir. “O, bir kısmına hidayet verdi” Dinine irşad etti. Nitekim bunlarda O’nun (c.c.) velileridir. “Bir kısmına da sapıklık hak oldu” Onları saptırdı. Nitekim bunlarda şeytanın velileridir. “Bir kısmına da sapıklık hak old...