Bu sure adını, içinde maide kelimesinin geçtiği 112. ayetten alır. Daha başka pek çok surenin adı gibi, bu surenin adının da konusuyla özel bir bağlantısı yoktur. Yalnızca onu diğer surelerden ayırıcı bir sembol olarak kulanılmıştır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Konusunun gösterdiği ve rivayetlerin de desteklediği üzere, bu sure Hudeybiye anlaşmasından sonra, Hicret'in 6. yılında veya 7. yılın başlarında vahyolunmuştur. Bu nedenle, bu anlaşmadan doğan sorunları ele almaktadır. Hz. Peygamber (s.a) H. 6. yılın Zilkade ayında Umre yapmak için 1400 müslümanla birlikte Mekke'ye gitti.
Fakat, düşmanlığa bürünen Kureyş, Arabistan'ın tüm eski dinî geleneklerine aykırı olmasına rağmen Hz. Peygamber'in (s.a.) bu düşüncesine engel oldu. Sert ve kırıcı görüşmelerden sonra Hudeybiye'de bir anlaşmaya varıldı. Buna göre umre gelecek yıl yapılacaktır. Müslümanlara gerçek İslâmî vakarla Mekke'ye haccetmenin yolunu öğretmek ve kâfirlerin kötü davranışlarına bir misilleme olarak, onların Mekke'ye haccetmelerine engel olmamayı emretmek için mükemmel bir fırsat doğmuş bulunuyordu. Pek çok kâfir Mekke'ye giderken müslümanların toprağından geçmek zorunda kaldığı için bu zor da değildi. İşte bu nedenle, ilk ayetler Mekke'ye Hac'la ilgili konuları ele almakta, aynı şeyler 101-104. ayetlerde de vurgulanmaktadır.
Surenin kalan konuları da aynı döneme ait olmalıdır. Konunun sürekliliği, çok büyük ihtimalle surenin tamamının aynı zamanda ve tek bir defada vahyolunduğunu göstermektedir. Ne var ki, bazı ayetlerin daha sonraki bir dönemde vahyedilip, sure içinde uygun düştükleri yerlere yerleştirilmiş olmaları da mümkündür. Fakat sure içinde, onun iki veya daha fazla ayrı dönemde vahyedildiğini gösterecek en küçük bir üslûp farklılığı, kesikliği yoktur.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Konular: Mâide suresi şu üç ana konuyu ele alır:
1) Müslümanların dinî, kültürel ve siyasal hayatlarıyla ilgili hükümler, talimatlar:
Bu bağlamda, Hac yolculuğuyla ilgili hükümler manzumesi ortaya konur; Allah'ın 'şeaîri'ne tam bir saygı emredilir ve Kâbe'ye gelen hacılara karşı girişilecek her türlü engelleme ve müdahale yasaklanır. Yiyecekler konusunda neyin helal, neyin haram olduğuyla ilgili kesin hükümler ve düzenlemeler getirilir ve İslâm öncesi çağın koyduğu saçma sınırlamalar kaldırılır. Kitap ehlinin yemeğini yeme ve kadınlarıyla evlenme izni verilir. Abdest, gusül ve teyemmümle ilgili hükümler ve düzenlemeler ortaya konur. İsyan, kamunun huzurunu bozma ve hırsızlıkla ilgili cezalar belirtilir. İçki, kumar mutlak anlamda yasaklanır. Yemin kefareti açıklanır ve şahitlik yasasına yeni ilâveler yapılır.
2) Müslümanlara uyarılar:
Artık müslümanlar hâkim duruma geçtiklerine göre, iktidarın kendilerini bozması tehlikesi sözkonusudur. Bu nedenle Allah müslümanları, büyük imtihan döneminde, adalete bağlı kalmaları ve kendilerinden önce geçen kitap ehlinin hatalarına düşmemeleri konusunda tekrar tekrar uyarmaktadır. Kendilerine Allah'a ve Rasûlü'ne itaat ahdine bağlı kalmaları; Allah ve Rasûlü'nün emir ve yasaklarını, onları yerine getirmeyen Yahudi ve Hıristiyanların karşılaştıkları kötü sonuçlardan korunmaları için, titizlikle gözetmeleri emredilmektedir. Yine, tüm işlerinde Kur'an-ı Kerim'in emir ve yasaklarına uymaları ifade olunmakta ve nifaka (münafıklığa) karşı uyarılmaktadırlar.
3) Yahudilere ve Hıristiyanlara uyarılar:
Yahudilerin gücü tümüyle zayıflatılmış ve Kuzey Arabistan'daki hemen hemen tüm yerleşim bölgeleri müslümanların yönetimi altına girmiştir. Bu nedenle Yahudiler yanlış tavırlarına karşı yeniden uyarılmakta ve Doğru Yol'u izlemeye çağrılmaktadırlar. Aynı şekilde Hıristiyanlara da ayrıntılı bir davet yapılmaktadır. İnançlarındaki yanılgılar açıkça belirtilmekte ve kendilerine Hz. Peygamber'in (s.a) yol göstericiliğini kabul etmeleri konusunda uyarıda bulunulmaktadır. Burada hemen belirtelim ki, mecûsilere ve komşu ülkelerdeki putperestlere doğrudan bir çağrı yapılmamaktadır. Çünkü onların durumları müşrik Araplara yapılan seslenişlerle zaten ortaya konulmuş, kendilerine ayrıca seslenmeye gerek kalmamıştır.
ÖZET Konu: İslâm Toplumu'nun yerleşip-pekişmesi:
İslâm Toplumu'nun yerleşmesi için Nisa Suresi'nde verilen talimatların devamında müslümanlar, tüm yükümlülüklerini gözetip yerine getirmeye yöneltilmekte, bu amaç doğrultusunda müslümanları eğitmek için yeni yeni düzenlemeler getirilmektedir.
Ayrıca müslümanlar hâkim güç olarak iktidarda bulunmanın getirmesi muhtemel sapmalara karşı uyarılıp, Kur'an'ın Ahdi'ni gözetmeye yöneltilmektedirler. Yine, kendi adlarına, Doğru Yol karşısındaki yanlış tavırlarını bırakıp, Peygamber Hz. Muhamed'in (s.a) getirdiği hidayeti kabul etme konusunda uyarılan Yahudi ve Hıristiyanların başarısızlıklarından ders almaya çağrılmaktadırlar.
Konular ve Birbirleriyle Olan Bağlantıları:
1-10. Müminler, tüm yükümlülüklerini inceden inceye yerine getirmeye ve İlâhî Hukuk'un yiyecek, cinsiyet, namaz, adalet vb. hakkında öngördüğü düzenlemeye uymaya sevkedilmektedirler.
11-26. Müslümanlar kendilerinden önce gelenlerin yanılgıları karşısında uyarılmaktadır; Sırat-ı Müstakîm'i izlemeli ve ahidlerini bozarak bâtıl yollara sapan Yahudi ve Hıristiyanların ortaya koydukları kötü örnekten sakınmalıdırlar. Ayrıca, Yahudi ve Hıristiyanlar da tuttukları yanlış yol ve İslâm'ı kabul etme konusunda uyarılmaktadır.
27-32. Hz. Adem'in (a.s) iki oğlunun kıssasıyla Hz. Peygamber (s.a) ve ashabını öldürmek için kurdukları tuzak nedeniyle Yahudileri azarlama arasında bağlantı kurulmaktadır. (Ayet: 11, 30) . Kıssa ayrıca insan hayatının kutsallığını vurgulamak için de kullanılmaktadır.
33-40. Bu amaçla, İslâm Devleti'nde kaos meydana getirenler için cezalar öngörülmüş ve müminler İslâm'ı yerleştirmek için ellerinden geleni yapmaya çağrılmışlardır; mülkiyetin kutsallığı da ayrıca vurgulanmaktadır.
41-50. Hz. Peygamber (a.s) ve O'nun aracılığıyla müslümanlar Yahudilerin düşmanlıklarına, şer planlarına ve tuzaklarına aldırmayıp, Kur'an'ın hidayetine uygun olarak Doğru Yol'u yerleştirmek için ellerinden geleni yapmayı sürdürmesi konusunda yeniden temin edilmektedir. Çünkü, kendi kitaplarına (Tevrat) sırt çevirenlerden daha iyi bir şey beklenemez. Peygamber, Hıristiyanlara da aynı şekilde davranmalıdır. Onlar da kendi İncillerini terketmişlerdir çünkü.
51-69. Müminler ahlâkî çöküntü içinde bulunan Yahudi ve Hıristiyanları dost ve sırdaş edinmemeleri için uyarılmaktadırlar. Müminler, münafıkların, kâfirlerin ve benzerlerinin desiseleri karşısında dikkatli ve korunmada olmalılar ve yalnızca gerçekten mümin olanlara güvenmelidirler. Sonra, kitap ehli de düşmanlıklarını bırakmaya, doğru tavır takınmaya çağrılmaktadır. Aksi takdirde kurtulmaları mümkün olmayacaktır.
70-86. Yahudi ve Hıristiyanların sapıklıkları konusu yeniden ele alınmakta, özellikle Hıristiyanlar Tevhîd akidesiyle ilgili hatalarından dolayı azarlanmaktadırlar. Bununla birlikte, içlerinde gerçeğe daha yakın kişiler bulunması nedeniyle, katı kalpli Yahudilere tercih edilmektedirler.
87-108. Surenin bu bölümünde, 1-10. ayetlerdekilere ek olarak, meşru ve gayri meşru olanla ilgili yeni düzenlemeler getirilmektedir.
109-119. Surenin sonunda, akidelerini düzeltmeleri için yanlış yoldaki insanların yargılanması için Hüküm Günü Allah'la Peygamberi arasında geçecek konuşma yer almaktadır. Özelde kendisine inandıklarını ikrar eden Hıristiyanları ve genelde peygamberleri vs. hakkında bâtıl ümitler besleyenleri uyarmak için İsa Peygember'le (a.s) yapılacak konuşma bir örnek olarak verilmiştir.
120 Sonuç: "Ey insanlık! Göklerin ve yerin mülkü, hâkimiyeti Allah'a aittir; o halde, O'nun gerçek kulları olmaya bakmalı ve O'ndan korkmalısınız. Çünkü O her şeye kadirdir, gücü her şeye yetendir."
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
5
Sofra · Medine
المائدة
120
Sure Adı Açıklaması
Bu sure adını, içinde maide kelimesinin geçtiği 112. ayetten alır. Daha başka pek çok surenin adı gibi, bu surenin adının da konusuyla özel bir bağlantısı yoktur. Yalnızca onu diğer surelerden ayırıcı bir sembol olarak kulanılmıştır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Konusunun gösterdiği ve rivayetlerin de desteklediği üzere, bu sure Hudeybiye anlaşmasından sonra, Hicret'in 6. yılında veya 7. yılın başlarında vahyolunmuştur. Bu nedenle, bu anlaşmadan doğan sorunları ele almaktadır. Hz. Peygamber (s.a) H. 6. yılın Zilkade ayında Umre yapmak için 1400 müslümanla birlikte Mekke'ye gitti.
Fakat, düşmanlığa bürünen Kureyş, Arabistan'ın tüm eski dinî geleneklerine aykırı olmasına rağmen Hz. Peygamber'in (s.a.) bu düşüncesine engel oldu. Sert ve kırıcı görüşmelerden sonra Hudeybiye'de bir anlaşmaya varıldı. Buna göre umre gelecek yıl yapılacaktır. Müslümanlara gerçek İslâmî vakarla Mekke'ye haccetmenin yolunu öğretmek ve kâfirlerin kötü davranışlarına bir misilleme olarak, onların Mekke'ye haccetmelerine engel olmamayı emretmek için mükemmel bir fırsat doğmuş bulunuyordu. Pek çok kâfir Mekke'ye giderken müslümanların toprağından geçmek zorunda kaldığı için bu zor da değildi. İşte bu nedenle, ilk ayetler Mekke'ye Hac'la ilgili konuları ele almakta, aynı şeyler 101-104. ayetlerde de vurgulanmaktadır.
Surenin kalan konuları da aynı döneme ait olmalıdır. Konunun sürekliliği, çok büyük ihtimalle surenin tamamının aynı zamanda ve tek bir defada vahyolunduğunu göstermektedir. Ne var ki, bazı ayetlerin daha sonraki bir dönemde vahyedilip, sure içinde uygun düştükleri yerlere yerleştirilmiş olmaları da mümkündür. Fakat sure içinde, onun iki veya daha fazla ayrı dönemde vahyedildiğini gösterecek en küçük bir üslûp farklılığı, kesikliği yoktur.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Konular: Mâide suresi şu üç ana konuyu ele alır:
1) Müslümanların dinî, kültürel ve siyasal hayatlarıyla ilgili hükümler, talimatlar:
Bu bağlamda, Hac yolculuğuyla ilgili hükümler manzumesi ortaya konur; Allah'ın 'şeaîri'ne tam bir saygı emredilir ve Kâbe'ye gelen hacılara karşı girişilecek her türlü engelleme ve müdahale yasaklanır. Yiyecekler konusunda neyin helal, neyin haram olduğuyla ilgili kesin hükümler ve düzenlemeler getirilir ve İslâm öncesi çağın koyduğu saçma sınırlamalar kaldırılır. Kitap ehlinin yemeğini yeme ve kadınlarıyla evlenme izni verilir. Abdest, gusül ve teyemmümle ilgili hükümler ve düzenlemeler ortaya konur. İsyan, kamunun huzurunu bozma ve hırsızlıkla ilgili cezalar belirtilir. İçki, kumar mutlak anlamda yasaklanır. Yemin kefareti açıklanır ve şahitlik yasasına yeni ilâveler yapılır.
2) Müslümanlara uyarılar:
Artık müslümanlar hâkim duruma geçtiklerine göre, iktidarın kendilerini bozması tehlikesi sözkonusudur. Bu nedenle Allah müslümanları, büyük imtihan döneminde, adalete bağlı kalmaları ve kendilerinden önce geçen kitap ehlinin hatalarına düşmemeleri konusunda tekrar tekrar uyarmaktadır. Kendilerine Allah'a ve Rasûlü'ne itaat ahdine bağlı kalmaları; Allah ve Rasûlü'nün emir ve yasaklarını, onları yerine getirmeyen Yahudi ve Hıristiyanların karşılaştıkları kötü sonuçlardan korunmaları için, titizlikle gözetmeleri emredilmektedir. Yine, tüm işlerinde Kur'an-ı Kerim'in emir ve yasaklarına uymaları ifade olunmakta ve nifaka (münafıklığa) karşı uyarılmaktadırlar.
3) Yahudilere ve Hıristiyanlara uyarılar:
Yahudilerin gücü tümüyle zayıflatılmış ve Kuzey Arabistan'daki hemen hemen tüm yerleşim bölgeleri müslümanların yönetimi altına girmiştir. Bu nedenle Yahudiler yanlış tavırlarına karşı yeniden uyarılmakta ve Doğru Yol'u izlemeye çağrılmaktadırlar. Aynı şekilde Hıristiyanlara da ayrıntılı bir davet yapılmaktadır. İnançlarındaki yanılgılar açıkça belirtilmekte ve kendilerine Hz. Peygamber'in (s.a) yol göstericiliğini kabul etmeleri konusunda uyarıda bulunulmaktadır. Burada hemen belirtelim ki, mecûsilere ve komşu ülkelerdeki putperestlere doğrudan bir çağrı yapılmamaktadır. Çünkü onların durumları müşrik Araplara yapılan seslenişlerle zaten ortaya konulmuş, kendilerine ayrıca seslenmeye gerek kalmamıştır.
ÖZET Konu: İslâm Toplumu'nun yerleşip-pekişmesi:
İslâm Toplumu'nun yerleşmesi için Nisa Suresi'nde verilen talimatların devamında müslümanlar, tüm yükümlülüklerini gözetip yerine getirmeye yöneltilmekte, bu amaç doğrultusunda müslümanları eğitmek için yeni yeni düzenlemeler getirilmektedir.
Ayrıca müslümanlar hâkim güç olarak iktidarda bulunmanın getirmesi muhtemel sapmalara karşı uyarılıp, Kur'an'ın Ahdi'ni gözetmeye yöneltilmektedirler. Yine, kendi adlarına, Doğru Yol karşısındaki yanlış tavırlarını bırakıp, Peygamber Hz. Muhamed'in (s.a) getirdiği hidayeti kabul etme konusunda uyarılan Yahudi ve Hıristiyanların başarısızlıklarından ders almaya çağrılmaktadırlar.
Konular ve Birbirleriyle Olan Bağlantıları:
1-10. Müminler, tüm yükümlülüklerini inceden inceye yerine getirmeye ve İlâhî Hukuk'un yiyecek, cinsiyet, namaz, adalet vb. hakkında öngördüğü düzenlemeye uymaya sevkedilmektedirler.
11-26. Müslümanlar kendilerinden önce gelenlerin yanılgıları karşısında uyarılmaktadır; Sırat-ı Müstakîm'i izlemeli ve ahidlerini bozarak bâtıl yollara sapan Yahudi ve Hıristiyanların ortaya koydukları kötü örnekten sakınmalıdırlar. Ayrıca, Yahudi ve Hıristiyanlar da tuttukları yanlış yol ve İslâm'ı kabul etme konusunda uyarılmaktadır.
27-32. Hz. Adem'in (a.s) iki oğlunun kıssasıyla Hz. Peygamber (s.a) ve ashabını öldürmek için kurdukları tuzak nedeniyle Yahudileri azarlama arasında bağlantı kurulmaktadır. (Ayet: 11, 30) . Kıssa ayrıca insan hayatının kutsallığını vurgulamak için de kullanılmaktadır.
33-40. Bu amaçla, İslâm Devleti'nde kaos meydana getirenler için cezalar öngörülmüş ve müminler İslâm'ı yerleştirmek için ellerinden geleni yapmaya çağrılmışlardır; mülkiyetin kutsallığı da ayrıca vurgulanmaktadır.
41-50. Hz. Peygamber (a.s) ve O'nun aracılığıyla müslümanlar Yahudilerin düşmanlıklarına, şer planlarına ve tuzaklarına aldırmayıp, Kur'an'ın hidayetine uygun olarak Doğru Yol'u yerleştirmek için ellerinden geleni yapmayı sürdürmesi konusunda yeniden temin edilmektedir. Çünkü, kendi kitaplarına (Tevrat) sırt çevirenlerden daha iyi bir şey beklenemez. Peygamber, Hıristiyanlara da aynı şekilde davranmalıdır. Onlar da kendi İncillerini terketmişlerdir çünkü.
51-69. Müminler ahlâkî çöküntü içinde bulunan Yahudi ve Hıristiyanları dost ve sırdaş edinmemeleri için uyarılmaktadırlar. Müminler, münafıkların, kâfirlerin ve benzerlerinin desiseleri karşısında dikkatli ve korunmada olmalılar ve yalnızca gerçekten mümin olanlara güvenmelidirler. Sonra, kitap ehli de düşmanlıklarını bırakmaya, doğru tavır takınmaya çağrılmaktadır. Aksi takdirde kurtulmaları mümkün olmayacaktır.
70-86. Yahudi ve Hıristiyanların sapıklıkları konusu yeniden ele alınmakta, özellikle Hıristiyanlar Tevhîd akidesiyle ilgili hatalarından dolayı azarlanmaktadırlar. Bununla birlikte, içlerinde gerçeğe daha yakın kişiler bulunması nedeniyle, katı kalpli Yahudilere tercih edilmektedirler.
87-108. Surenin bu bölümünde, 1-10. ayetlerdekilere ek olarak, meşru ve gayri meşru olanla ilgili yeni düzenlemeler getirilmektedir.
109-119. Surenin sonunda, akidelerini düzeltmeleri için yanlış yoldaki insanların yargılanması için Hüküm Günü Allah'la Peygamberi arasında geçecek konuşma yer almaktadır. Özelde kendisine inandıklarını ikrar eden Hıristiyanları ve genelde peygamberleri vs. hakkında bâtıl ümitler besleyenleri uyarmak için İsa Peygember'le (a.s) yapılacak konuşma bir örnek olarak verilmiştir.
120 Sonuç: "Ey insanlık! Göklerin ve yerin mülkü, hâkimiyeti Allah'a aittir; o halde, O'nun gerçek kulları olmaya bakmalı ve O'ndan korkmalısınız. Çünkü O her şeye kadirdir, gücü her şeye yetendir."
Ey iman edenler! Sözleşmeleri yerine getirin. İhramlı iken avlanmayı helal saymamanız şartıyla, çeşitli hayvanlar size helal kılındı. Ancak haram oldukları size okunacak olanlar müstesna. Şüphesiz Allah dilediği hükmü verir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
1. “Ey İman edenler, akitleri yerine getirin.” Yani Allah-u Teala ve insanlar ile yaptığınız kesin akitlerinizi yerine getirin. Daha sonra başka bir konuya geçerek şöyle buyurdu: “Hayvanlar size helal kılındı.” Bu hayvanlar deve, sığır ve koyundur denildiği gibi, bunlarla beraber geyik, yaban sığırı...
1. “Ey İman edenler, akitleri yerine getirin.” Yani Allah-u Teala ve insanlar ile yaptığınız kesin akitlerinizi yerine getirin. Daha sonra başka bir konuya geçerek şöyle buyurdu: “Hayvanlar size helal kılındı.” Bu hayvanlar deve, sığır ve koyundur denildiği gibi, bunlarla beraber geyik, yaban sığırı ve yaban eşeği de dahildir, denilmiştir. “Size okunanlar hariç.” (Yani Kur’an’da size okunanlar hariç.)3 “Ölü eti ... haram kılındı” ayetinde belirtilenler hariç. “Avlanmayı helal saymaksızın” Yani ihramlı iken avlanmanız size helal değildir. “Şüphesiz Allah, dilediği hükmü verir.” Dilediğini helal ve dilediğini haram kılar.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû lâ tuhıllû şe’âirallâhi veleş şehral harâme ve lâl hedye ve lâl kalâide ve lâ ammînel beytel harâme yebtegûne fadlan min rabbihim ve rıdvânâ(rıdvânen) ve izâ haleltum fastâdû ve lâ yecrimennekum şeneânu kavmin en saddûkum anil mescidil harâmi en ta’tedû, ve teâvenû alel birri vet takva ve lâ teâvenû alel ismi vel udvâni vettekullâh(vettekullâhe) innallâhe şedîdul ıkâb(ıkâbi).
Ey iman edenler! Allah'ın alâmetlerine, haram aya, kurbanlık hediyelere, gerdanlıklarına ve Rablerinden lutuf ve rıza bekleyerek Kabe'ye yönelenlere sakın saygısızlık etmeyin. İhramdan çıktığınız zaman avlanabilirsiniz. Sizi Mescid - i Haram'dan çevirdiklerinden dolayı bir topluma karşı olan kininiz, sizi saldırıya sevk etmesin. İyilik ve takva üzerinde yardımlaşın, günah ve düşmanlık üzerinde yardımlaşmayın. Allah'tan korkun. Çünkü Allah'ın azabı çetindir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
2. “Ey iman edenler, Allah’ın şiarlarına saygısızlık etmeyin.” Yani Mekke’de kurban edilmek üzere belirlenen hediyelere. Bu ayet Hutem (b. Dabia)5 hakkında nazil olmuştur. Hutem, Medine6 otlağında otlayan deve sürüsüne saldırarak onları Yemame’ye kaçırdı. “İşte bu davarlarınızı çalan Hutem’dir” buyu...
2. “Ey iman edenler, Allah’ın şiarlarına saygısızlık etmeyin.” Yani Mekke’de kurban edilmek üzere belirlenen hediyelere. Bu ayet Hutem (b. Dabia)5 hakkında nazil olmuştur. Hutem, Medine6 otlağında otlayan deve sürüsüne saldırarak onları Yemame’ye kaçırdı. “İşte bu davarlarınızı çalan Hutem’dir” buyurdu. Hutem Medine’den gasbettiği davarları Kabe’ye hediye etmek üzere işaretlemişti. Müslümanlar gasbedilen mallarını ele geçirmek üzere hareket etmek üzereyken Cenab-ı Hakk: “Allah’ın şiarlarına saygısızlık etmeyin” ayetini indirdi. Bundan Allah’a adanmak üzere işaret konulan hediyeleri murat etmektedir. “Haram olan aya da” Orada savaşarak. “Kurbanlık hayvanlara da” Deve, sığır ve koyun gibi Allah’ın evine hediye edilen hayvanlardır. “Gerdanlıklara da” Yani Harem’deki ağaçların dallarından boyunlarına gerdanlık yapılan hediyeler. “Beyt-i Haram’a gelenlere” Müşriklerden oraya gelmiş bulunanlara. Müfessirler şöyle dediler: Cahiliyye döneminde haram aylar hariç araplar arasında sürekli savaş vardı. Bu aylar dışında düşmandan birisiyle karşılaşıldığı zaman ona saldırılırdı. Ancak hacca gelenlere, Ka’be’ye hediye getirenlere, kendisine veya bineğine Harem’in ağaç dallarından gerdan yapıp takana, ihramlıya dokunulmazdı. Cenab-ı Hakk maslahat gereği bu şiarların tamamına saygılı olunmasını emretti. Ta ki, “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün”1 ayeti gelip, bu hükmü neshedinceye kadar. “Rablerinden bir fazl isteyenlere” Yani ticari kazanç. “Ve hoşnutluk” Yani kendilerince hac yaparak. “Çıktınız mı?” İhramdan çıktınız mı? “Avlanın” Mübahlık emri. “Sakın sevketmesin” Sakın sürüklemesin. “Bir topluma olan kininiz” Yani Mekke’lilere olan nefretiniz. “Sizi Mescid-i Haram’dan alıkoyduklarından dolayı” Yani Hudeybiye senesinde. “Haddi aşmaya” Yemame hacılarına karşı aşırı gidip te kanlarını dökmeyin. “Yardımlaşın” Birbirinize yardım edin. “İyilik” Ki o da benim emirlerimdir. “Ve takva üzere” Benim yasaklarımı terk hususunda. “Günah üzere yardımlaşmayın” Allah’a karşı gelmeyin. “Ve düşmanlık” Haddi aşma hususunda da yardımlaşmayın. Sonra onları sakındırarak şöyle buyurdu: “Allah’tan korkun” Haramlarını işlemekten kaçının. “Çünkü Allah’ın cezası çetindir” Cezalandırdığı zaman.
Hurrimet aleykumul meytetu veddemu ve lahmul hınzîri ve mâ uhılle li gayrillâhi bihî vel munhanikatu vel mevkûzetu vel mutereddiyetu ven natîhatu ve mâ ekeles sebuu illâ mâ zekkeytum ve mâ zubiha alen nusubi ve en testaksimû bil ezlâm(ezlâmi), zâlikum fisk(fiskun), elyevme yeisellezîne keferû min dînikum fe lâ tahşevhum vahşevn(vahşevni) el yevme ekmeltu lekum dînekum ve etmemtu aleykum ni’metî ve radîtu lekumul islâme dînâ(dînen) fe menidturra fî mahmasatin gayra mutecânifin li ismin fe innallâhe gafûrun rahîm(rahîmun).
Leş, kan, domuz eti, Allah'tan başkasının adı anılarak kesilen; boğulmuş, vurulmuş, yukardan düşmüş, boynuzlanmış, canavar yırtmış olup da canlı iken kesmedikleriniz; dikili taşlar (putlar) üzerine boğazlanan hayvanlar ve fal oklarıyla kısmet (şans) aramanız size haram kılındı. Bunların hepsi doğru yoldan çıkmaktır. Bugün kâfirler, dininize karşı ümitsizliğe düşmüşlerdir. Onlardan korkmayın, benden korkun. Bugün dininizi kemale erdirdim, size nimetimi tamamladım. Size din olarak İslâmı beğendim. Kim açlıktan daralır, günaha istekle yönelmeden bunlardan yemek zorunda kalırsa, ona günah yoktur. Çünkü Allah bağışlayan, merhamet edendir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
3. “Ölü eti size haram kılındı.” Bu ayetin tefsiri Bakara suresinde geçti.1 “Ve boğulmuş” Herhangi bir şekilde boğularak öldürülen. “Ve vurulmuş” Dövülerek öldürülmüş. “Ve düşmüş” Yüksek bir yerden yere düşerek ölmüş. “Boynuzlanmış” Yani boynuzlanarak öldürülmüş. “Ve yemiş” Ondan. “Yırtıcı” Yırtıcı ...
3. “Ölü eti size haram kılındı.” Bu ayetin tefsiri Bakara suresinde geçti.1 “Ve boğulmuş” Herhangi bir şekilde boğularak öldürülen. “Ve vurulmuş” Dövülerek öldürülmüş. “Ve düşmüş” Yüksek bir yerden yere düşerek ölmüş. “Boynuzlanmış” Yani boynuzlanarak öldürülmüş. “Ve yemiş” Ondan. “Yırtıcı” Yırtıcı hayvan tarafından yenilmiş cesedin geri kalanı haramdır. Sonra bunlardan henüz canlı iken yetişilip kesilenleri hariç tutularak şöyle buyurdu: “Temizledikleriniz hariç” Yani kestikleriniz hariç. “Dikili taşlar üzerine boğazladıklarınız.” Yani putların ismi üzere boğazladıklarınız haramdır. “Ve fal oklarıyla kısmet aramanız” Fal oku atarak sizin için kısmet kılınan hayır ve şerri aramanız. Cahiliyye döneminde bir işi yapıp yapmama hususunda fal oklarına bakarak karar verirlerdi. “Bunlar” Yani fal okuyla kısmet aramanız. “Fısktır” Helal’den harama çıkmaktır. “Bugün” Yani Rasulullah’ın (s.a.v.) Fetih’den sonra1 haccettiği senenin Arefe günü. “Kafirler ümit kestiler” Sizin kendi dininizden onların dinlerine dönmenizden. “Artık onlardan korkmayın” Muhammed ve dinine tabi olanları teyid için. “Benden korkun” Putlara tapma hususunda. “Bugün” Yani Arefe günü. “Size dininizi ikmal ettim” Dininizin hükümlerini. Bu ayetten sonra helal ve haram bildiren ayet gelmemiştir. “Ve üzerinize nimetimi tamamladım.” Yani size vaad ettiğim gibi güvenlik içinde Mekke’ye girebiliyorsunuz. “Kim zorlanırsa” Bu ayette belirtilen haramlardan birine. “Açlık ile” Şiddetli açlık ile “Günaha yönelmeksizin” Yani zaruret miktarından sonra fazla yiyerek veya yolculuğunda günahkar olarak. “Çünkü Allah çok bağışlayıcıdır.” Daha önce yenilen haramları bağışlar. “Esirgeyicidir” Verdiği bu ruhsat ile dostlarını esirger.
Yes’elûneke mâ zâ uhılle lehum kul uhılle lekumut tayyibâtu ve mâ allemtum minel cevârihi mukellibîne tuallimûnehunne mimmâ allemekumullâhu fe kulû mimmâ emsekne aleykum vezkurûsmellâhi aleyhi vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe serîul hısâb(hısâbi).
Sana, kendilerine neyin helal kılındığını soruyorlar. De ki: «Size iyi ve temiz şeyler helal kılındı.» Allah'ın size öğrettiğinden öğreterek yetiştirdiğiniz avcı hayvanların sizin için tuttuklarını yiyin ve üzerine Allah'ın adını anın (besmele çekin), Allah'tan korkun. Muhakkak Allah, hesabı çabuk görendir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
4. “Sana kendilerine neyin helal kılındığını sorarlar.” “Siz öyle bir ayet okuyorsunuz ki o ayet bize inmiş olsaydı onu bayram olarak kutlardık. Ömer şöyle dedi: “Ben bu ayetin niçin indiğini, nerede indiğini, o indiği zaman Rasulullah’ın (s.a.v.) nerede olduğunu biliyorum. Bu ayet Arefe günü indiri...
4. “Sana kendilerine neyin helal kılındığını sorarlar.” “Siz öyle bir ayet okuyorsunuz ki o ayet bize inmiş olsaydı onu bayram olarak kutlardık. Ömer şöyle dedi: “Ben bu ayetin niçin indiğini, nerede indiğini, o indiği zaman Rasulullah’ın (s.a.v.) nerede olduğunu biliyorum. Bu ayet Arefe günü indirildi ve vallahi biz o zaman Arafat’da idik. “Bugün size dininizi ikmal ettim” Fethu’l-Bari: 8/270; Müslim: 3/17; Nesai Tefsirinde: 1/426 ve Tirmizi el-Arıda: 11/171. Adiy b. Hatem Rasulullah’a (s.a.v.): “Ey Allah’ın Rasulu, biz köpeklerle ve doğanlarla av avlanırız. Allah leşi haram kıldı. Bunlardan bize helal olarak ne kaldı?” diye sormuştur. Bunun üzerine bu ayet indi.1 “De ki: Bütün iyi ve temiz şeyler size helal kılındı” Yani Arapların güzel gördüğü herşey sizin için helaldir. Helalde asıl budur. Arapların temiz gördüğü keler, jerban, tavşan gibi hayvanlar helaldir. Arapların iğrenç bulduğu hayvanlar ise haramdır. “Bildiğiniz” Av hususunda. “Av tutan hayvanlar” Av konusunda yetiştirilmiş kuşlar, köpekler, yırtıcı hayvanlar gibi. “Yetiştirdiğiniz” Av hususunda. “Allah’ın size öğrettiğinden öğrettiğiniz” Onlara av eğitimi yaptırıyorsunuz. “Sizin için yakaladıklarından yiyin” Bu avcı hayvanların yakalayıp da, yemeden size getirdiklerinden yiyin. Fakat eğer yerseler bu durumda onlardan yemek haramdır. “Ve üzerine Allah’ın adını anın” Av hayvanlarını avınızın üzerine salarken.
El yevme uhılle lekumut tayyibât(tayyibâtu) ve taâmullezîne ûtûl kitâbe hıllun lekum ve taâmukum hıllun lehum vel muhsanâtu minel mu’minâti vel muhsanâtu min ellezîne utûl kitâbe min kablikum izâ âteytumûhunne ucûrehunne muhsınîne gayra musâfihîne ve lâ muttehızî ehdân(ehdânin) ve men yekfur bil îmâni fe kad habita ameluhu ve huve fîl âhıreti minel hâsirîn(hâsirîne).
Bugün size iyi ve temiz şeyler helal kılındı. Kendilerine kitap verilenlerin yiyecekleri size helal olduğu gibi, sizin yiyeceğiniz de onlara helâldir. Ve müminlerden iffetli hür kadınlar ve sizden önce kendilerine kitap verilenlerden namuslu hür kadınlar, zina etmeksizin, gizli dost tutmaksızın, namuslu bir şekilde mehirlerini ödediğiniz takdirde, size helâldir. Her kim imanı inkâr ederse, ameli boşa gitmiş olur ve o, ahirette zarara uğrayanlardandır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
5. “Bugün size temiz ve iyi şeyler helal kılındı” Ki bundan sormuştunuz. “Ve kendilerine kitap verilenlerin yiyeceği” Bu tüm yiyeceklerin ismidir. “Size helaldir, sizin yiyeceğiniz de onlara helaldir” Yani onlara yemek yedirmeniz helaldir. “İffetli” Kadınlar. “Mü’minlerden ve iffetli kadınlar.” Hür ...
5. “Bugün size temiz ve iyi şeyler helal kılındı” Ki bundan sormuştunuz. “Ve kendilerine kitap verilenlerin yiyeceği” Bu tüm yiyeceklerin ismidir. “Size helaldir, sizin yiyeceğiniz de onlara helaldir” Yani onlara yemek yedirmeniz helaldir. “İffetli” Kadınlar. “Mü’minlerden ve iffetli kadınlar.” Hür kadınlar. “Kendilerine kitap verilmiş olanlardan” Ehl-i Kitaptan. “Ücretlerini ödediğiniz taktirde” Yani mihirlerini. “Namuslular” Evlenerek. “Fuhuşta bulunmayan” Zina etmeyerek. “Ve gizlice dostlar edinmemiş olarak” Onlarla gizlice zina etmeyerek. “Kim inanmayı kabul etmezse” Kendisine iman edilmesi gereken Allah’a inanmazsa. “Onun ameli boşa gitmiştir” Eğer bu hal üzere ölürse. “O, ahirette de ziyana uğrayanlardandır” Sevabı kaçıranlardandır.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû izâ kumtum iles salâti fagsilû vucûhekum ve eydiyekum ilel merâfikı vemsehû bi ruusikum ve erculekum ilâl ka’beyn(ka’beyni) ve in kuntum cunuben fattahherû ve in kuntum mardâ ev alâ seferin ev câe ehadun minkum minel gâitı ev lâmestumun nisâe fe lem tecidû mâen fe teyemmemû saîden tayyiben femsehû bi vucûhikum ve eydîkum minh(minhu) mâ yurîdullâhu li yec’ale aleykum min haracin ve lâkin yurîdu li yutahhirekum ve li yutimme ni’metehu aleykum leallekum teşkurûn(teşkurûne).
Ey iman edenler! Namaz kılmaya kalktığınız zaman, yüzlerinizi ve dirseklere kadar ellerinizi yıkayın. Başlarınızı meshedin, iki topuğa kadar da ayaklarınızı yıkayın. Eğer cünüp iseniz temizlenin. Hasta iseniz, yahut yolculukta iseniz, yahut biriniz abdest bozmaktan gelmişse yahut kadınlara dokunmuşsanız, su da bulamamışsanız, temiz bir toprağa teyemmüm edin. Bunun için de yüzlerinizi ve ellerinizi o toprakla meshedin. Allah size bir güçlük çıkarmak istemiyor, fakat sizi temizlemek ve şükredesiniz diye de üzerinizdeki nimetini tamamlamak istiyor.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
6. “Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman” Yani namaz kılmaya kalktığınız zaman. “Yüzlerinizi ve dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın” Yani dirseklerle beraber. “Başlarınızı ve topuklara kadar ayaklarınızı meshedin” Topuklar ayağın etrafındaki çıkıntılı ettir. “Eğer cünüb oldunuz ise temizlen...
6. “Ey iman edenler! Namaza kalktığınız zaman” Yani namaz kılmaya kalktığınız zaman. “Yüzlerinizi ve dirseklerinize kadar ellerinizi yıkayın” Yani dirseklerle beraber. “Başlarınızı ve topuklara kadar ayaklarınızı meshedin” Topuklar ayağın etrafındaki çıkıntılı ettir. “Eğer cünüb oldunuz ise temizlenin” Yıkanın. “Eğer hasta iseniz” Nisa suresinde tefsir edildi. “Allah size herhangi bir güçlük çıkarmak istemiyor” Dinde zorluk çıkarmak istemiyor. Teyemmüm ruhsatı vererek dini kolay kıldı. “Fakat sizi temizlemek istiyor” Abdestsizlik, cünüplük ve günahlardan. Çünkü abdest günahlara kefaret eder. “Ve size nimetini tamamlamak” Şer’i hükümleri açıklayarak. “Umulur ki şükredersiniz” Nimetlerine şükreder ve emrime itaat edersiniz.
Vezkurû ni’metellâhi aleykum ve mîsâkahullezî vâsekakum bihî iz kultum semi’nâ ve ata’nâ vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe alîmun bizâtis sudûr(sudûri).
Allah'ın, üzerinizdeki nimetini ve «İşittik, itaat ettik» dediğinizde sizden aldığı ve kendisiyle sizi bağladığı ahdini hatırlayın. Allah'tan korkun, çünkü Allah göğüslerin özünü çok iyi bilir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
7. “Allah’ın size olan nimetini hatırlayın” İslam nimetini. “Ve sizi kendisiyle bağladığı misakını” Yani tüm emir ve yasaklarına uymak üzere Rasulullah (s.a.v.) ile yaptığınız misakı hatırlayın. “Dediğiniz zaman” (Dediğin zaman1) “Duyduk ve kabul ettik. Ve Allah’tan korkun. Şüphesiz Allah kalplerdek...
7. “Allah’ın size olan nimetini hatırlayın” İslam nimetini. “Ve sizi kendisiyle bağladığı misakını” Yani tüm emir ve yasaklarına uymak üzere Rasulullah (s.a.v.) ile yaptığınız misakı hatırlayın. “Dediğiniz zaman” (Dediğin zaman1) “Duyduk ve kabul ettik. Ve Allah’tan korkun. Şüphesiz Allah kalplerdekini bilmektedir” Kalplerin gizliliklerini bilir.
Yâ eyyuhâllezîne âmenû kûnû kavvâmîne lillâhi şuhedâe bil kıstı ve lâ yecrimennekum şeneânu kavmin alâ ellâ ta’dilû. I’dilû, huve akrabu lit takva vettekûllâh(vettekûllâhe) innallâhe habîrun bimâ ta’melûn(ta’melûne).
Ey iman edenler, Allah için hakkı ayakta tutanlar ve adaletle şahitlik yapanlar olunuz. Bir kavme olan kininiz, sizi adaletsizliğe sevketmesin. Adaletli olun, çünkü o, takvaya daha yakındır. Allah'tan korkun. Şüphesiz Allah, yaptıklarınızdan haberdardır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli ol...
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli olun” Dost ve düşman konusunda. “O” Yani adalet. “Takvaya daha yakındır” Yani ateşten korunmaya.
Veadellâhullezîne âmenû ve amilûs sâlihâti lehum magfiretun ve ecrun azîm(azîmun).
Allah, iman edenlere ve salih amel işleyenlere şöyle vaad etmiştir: Onlar için mağfiret ve büyük bir mükafat vardır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli ol...
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli olun” Dost ve düşman konusunda. “O” Yani adalet. “Takvaya daha yakındır” Yani ateşten korunmaya.
Vellezîne keferû ve kezzebû bi âyâtinâ ulâike ashâbul cehîm(cehîmî).
İnkâr eden ve âyetlerimizi yalanlayanlara gelince, işte onlar, cehennemliktirler.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli ol...
8-10. “Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutanlar olun” Ayakta tutmanız gereken her hakkı Allah için ayakta tutun. “Adaletle şahitlik eden” Adaletle şahitlik edin. “Bir topluluğa duyduğunuz kin sizi sakın itmesin” Bir topluluğa olan nefretiniz sizi adaleti terketmeye sevketmesin. “Adaletli olun” Dost ve düşman konusunda. “O” Yani adalet. “Takvaya daha yakındır” Yani ateşten korunmaya.
Yâ eyyuhâllezîne âmenûzkurû ni’metallâhi aleykum iz hemme kavmun en yebsutû ileykum eydiyehum fe keffe eydiyehum ankum, vettekûllâh(vettekûllâhe) ve alâllâhi fel yetevekkelil mu’minûn(mu’minûne).
Ey iman edenler! Allah'ın size olan nimetini hatırlayın. Hani bir topluluk size el uzatmaya (tecavüze) yeltenmişti de, O (Allah) onların ellerini sizden çekmişti. Allah'tan korkun. Müminler yalnız Allah'a dayansınlar.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
11. “Ey iman edenler! Allah’ın size olan nimetini hatırlayın...” Yani Allah’ın, bir grup sahabesi ile beraber yardım talep etmek üzere yahudilere gelen peygamberine olan nimetini hatırlayın. Ki yahudiler ona suikast yapmak üzere aralarında anlaşmışlardı.Fakat Allah Cibril’i vasıtası ile onların oyun...
11. “Ey iman edenler! Allah’ın size olan nimetini hatırlayın...” Yani Allah’ın, bir grup sahabesi ile beraber yardım talep etmek üzere yahudilere gelen peygamberine olan nimetini hatırlayın. Ki yahudiler ona suikast yapmak üzere aralarında anlaşmışlardı.Fakat Allah Cibril’i vasıtası ile onların oyunlarını peygamberine haber verdi.2 Sonra tıpkı bu suikastçılar gibi diğer yahudilerin de peygamber ile olan anlaşmalarını bozduklarını haber verdi. Ve şöyle buyurdu:
Ve lekad ehazallâhu mîsâka benî isrâîl(isrâîle), ve beasnâ minhumusney aşera nakîbâ(nakîben) ve kâlellâhu innî meakum lein ekamtumus salâte ve âteytumuz zekâte ve âmentum bi rusulî ve azzertumûhum ve akradtumullâhe kardan hasenen le ukeffirenne ankum seyyiâtikum ve le udhılennekum cennâtin tecrî min tahtıhel enhâr(enhâru), fe men kefere ba’de zâlike minkum fe kad dalle sevâes sebîl(sebîli).
Allah, İsrailoğularından söz almıştı. İçlerinden on iki müfettiş göndermiştik... Allah şöyle demişti: « Ben, muhakkak sizinle beraberim. Namazı dosdoğru kıldığınız, zekatı verdiğiniz, peygamberlerime iman ettiğiniz ve onlara yardımda bulunduğunuz, (mallarınızı) Allah yolunda güzelce sarfettiğiniz takdirde, günahlarınızı mutlaka örter ve sizi altından ırmaklar akan cennetlere korum. Fakat sizden her kim de, bundan sonra küfrederse, dosdoğru yoldan sapmış olur.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
12. “Andolsun ki Allah, İsrailoğullarından söz almıştı.” Tevrat ile amel etmeleri hususunda. “Ve gönderdik” Bunun ile. “Onlardan on iki başkan” Kavimlerinin sözlerine sadık kalacağına kefil ve garanti olarak. “Ve Allah dedi” Onlara. “Muhakkak ben sizinleyim” Yardım ve zaferimle. “Eğer namazı dosdoğr...
12. “Andolsun ki Allah, İsrailoğullarından söz almıştı.” Tevrat ile amel etmeleri hususunda. “Ve gönderdik” Bunun ile. “Onlardan on iki başkan” Kavimlerinin sözlerine sadık kalacağına kefil ve garanti olarak. “Ve Allah dedi” Onlara. “Muhakkak ben sizinleyim” Yardım ve zaferimle. “Eğer namazı dosdoğru kılar, zekatı verir, peygamberlerime inanır ve onları desteklerseniz” Yani ve onları sevindirirseniz. “Ve Allah’a güzel borç verirseniz” Yoksul ve miskinlere verilen sadaka murad edilmektedir. “Bundan sonra kim inkar ederse” Yani bu ahit ve sözden sonra. “Gerçekten doğru yoldan sapmıştır” Doğru yolu bulmada hata etmiştir.
Fe bimâ nakdihim mîsâkahum leannâhum ve cealnâ kulûbehum kâsiyet(kâsiyeten), yuharrifûnel kelime an mevâdııhî ve nesû hazzan mimmâ zukkirû bih(bihî), ve lâ tezâlu tettaliu alâ hâınetin minhum illâ kalîlen minhum fa’fu anhum vasfah innallâhe yuhıbbul muhsinîn(muhsinîne).
Sözlerini bozdukları için onları lanetledik ve kalblerini katılaştırdık. Kelimeleri yerlerinden değiştiriyorlar. Uyarıldıkları şeyden pay almayı unuttular. İçlerinden pek azı hariç, daima onlardan hainlik görürsün. Yine de onları affet, aldırma. Çünkü Allah güzel davrananları sever.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
13-14. “Bozmaları nedeniyle.” “Sözlerini” Musa’dan sonra gönderilen elçileri yalanladılar ve peygamberleri öldürdüler ve Allah’ın kitabını zayi ettiler. “Onları lanetledik” Onları rahmetimizden çıkardık. “Ve kalplerini katılaştırdık” İmandan mahrum bıraktık. “Kelimeleri tahrif ederler” Allah’ın kela...
13-14. “Bozmaları nedeniyle.” “Sözlerini” Musa’dan sonra gönderilen elçileri yalanladılar ve peygamberleri öldürdüler ve Allah’ın kitabını zayi ettiler. “Onları lanetledik” Onları rahmetimizden çıkardık. “Ve kalplerini katılaştırdık” İmandan mahrum bıraktık. “Kelimeleri tahrif ederler” Allah’ın kelamını değiştirirler. “Yerlerinden” Kitaplarındaki Muhammed’in (s.a.v.) niteliklerini ve recm ayetini. “Kendilerine zikredilenlerin bir bölümünü unuttular” Muhammed’e tabi olmaları yolundaki emirlerden önemli bir bölümünü terkettiler. “Daima” Ey Muhammed. “Hainlik görürsün” Hıyanete uğrarsın. “Onlardan” Sana karşı suikast planları yaparak ihanet etmeleri gibi. “Onlardan pek azı hariç” Yani müslüman olanlar hariç. “Yine de sen onları affet ve aldırış etme” Bu cümle kılıç ayeti ile neshedilmiştir.1 “Muhakkak ki Allah iyilik edenleri sever” Başkalarının kusurlarından geçenleri. “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün.” (Tevbe: 9/5) ile neshedilmiştir. (El-İdah sh. 269) Katade de şöyle dedi: Bu cümle “Allah’a ve ahiret gününe inanmayanlarla savaşın.” (Tevbe: 9/29) ayeti ile neshedilmiştir. (Hibbetullah’ın Nasih ve’l-Mensuh sh. 41 ve Nasihu’l-Kur’ani’l-Aziz sh. 31’e bakınız.) “Biz Hıristiyanlarız diyenlerden kesin sözlerini almıştık” Aynı Yahudilerden söz aldığımız gibi. “Onlar da kendilerine zikredilenlerin önemli bir bölümünü unuttular” Muhammed’e (s.a.v.) iman etmeleri gerektiğini bildiren ayetleri terkettiler. “Aralarına saldık” Yahudi ve Hristiyanların arasına. “Kıyamete kadar düşmanlık ve kin. Yakında Allah onlara yaptıklarını haber verecektir” Bu onlara bir vaiddir. Sonra onları Muhammed’e (s.a.v.) uymaya çağırdı ve şöyle dedi:
Ve minellezîne kâlû innâ nasârâ ehaznâ mîsâkahum fe nesû hazzan mimmâ zukkirû bihî fe agraynâ beynehumul adâvete vel bagdâe ilâ yevmil kıyâmeh(kıyâmeti) ve sevfe yunebbiuhumullâhu bimâ kânû yasnaûn(yasnaûne).
«Biz hıristiyanız» diyenlerden de söz almıştık. Onlar da kendilerine hatırlatılan şeylerin çoğunu unutmuşlardı. Biz de onların arasına, kıyamete kadar sürecek kin ve düşmanlık soktuk. Allah, ne yapmış olduklarını onlara elbette haber verecektir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
13-14. “Bozmaları nedeniyle.” “Sözlerini” Musa’dan sonra gönderilen elçileri yalanladılar ve peygamberleri öldürdüler ve Allah’ın kitabını zayi ettiler. “Onları lanetledik” Onları rahmetimizden çıkardık. “Ve kalplerini katılaştırdık” İmandan mahrum bıraktık. “Kelimeleri tahrif ederler” Allah’ın kela...
13-14. “Bozmaları nedeniyle.” “Sözlerini” Musa’dan sonra gönderilen elçileri yalanladılar ve peygamberleri öldürdüler ve Allah’ın kitabını zayi ettiler. “Onları lanetledik” Onları rahmetimizden çıkardık. “Ve kalplerini katılaştırdık” İmandan mahrum bıraktık. “Kelimeleri tahrif ederler” Allah’ın kelamını değiştirirler. “Yerlerinden” Kitaplarındaki Muhammed’in (s.a.v.) niteliklerini ve recm ayetini. “Kendilerine zikredilenlerin bir bölümünü unuttular” Muhammed’e tabi olmaları yolundaki emirlerden önemli bir bölümünü terkettiler. “Daima” Ey Muhammed. “Hainlik görürsün” Hıyanete uğrarsın. “Onlardan” Sana karşı suikast planları yaparak ihanet etmeleri gibi. “Onlardan pek azı hariç” Yani müslüman olanlar hariç. “Yine de sen onları affet ve aldırış etme” Bu cümle kılıç ayeti ile neshedilmiştir.1 “Muhakkak ki Allah iyilik edenleri sever” Başkalarının kusurlarından geçenleri. “Müşrikleri bulduğunuz yerde öldürün.” (Tevbe: 9/5) ile neshedilmiştir. (El-İdah sh. 269) Katade de şöyle dedi: Bu cümle “Allah’a ve ahiret gününe inanmayanlarla savaşın.” (Tevbe: 9/29) ayeti ile neshedilmiştir. (Hibbetullah’ın Nasih ve’l-Mensuh sh. 41 ve Nasihu’l-Kur’ani’l-Aziz sh. 31’e bakınız.) “Biz Hıristiyanlarız diyenlerden kesin sözlerini almıştık” Aynı Yahudilerden söz aldığımız gibi. “Onlar da kendilerine zikredilenlerin önemli bir bölümünü unuttular” Muhammed’e (s.a.v.) iman etmeleri gerektiğini bildiren ayetleri terkettiler. “Aralarına saldık” Yahudi ve Hristiyanların arasına. “Kıyamete kadar düşmanlık ve kin. Yakında Allah onlara yaptıklarını haber verecektir” Bu onlara bir vaiddir. Sonra onları Muhammed’e (s.a.v.) uymaya çağırdı ve şöyle dedi:
Yâ ehlel kitâbi kad câekum resûlunâ yubeyyinu lekum kesîran mimmâ kuntum tuhfûne minel kitâbi ve ya’fû an kesîr(kesîrin) kad câekum minallâhi nûrun ve kitâbun mubîn(mubînun).
Ey kitap ehli! Kitaptan gizlemiş olduğunuz şeylerin çoğunu açıklayan, çoğundan da vazgeçen peygamberimiz size geldi. Ayrıca size, Allah'tan bir nur ve apaçık bir kitap da gelmiştir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
15. “Ey ehl-i kitap!” Yani yahudiler ve hristiyanlar. “Muhakkak ki Rasulümüz size geldi” Muhammed. “Size kitaptan gizlemekte olduğunuz birçok şeyi açıklamaktadır” Recm ayeti ve Muhammed’in (s.a.v.) sıfatı gibi gizlediğimiz bazı Tevrat ve İncil ayetlerini açıklıyor. “Bir çoğunu da affediyor” Gizlediğ...
15. “Ey ehl-i kitap!” Yani yahudiler ve hristiyanlar. “Muhakkak ki Rasulümüz size geldi” Muhammed. “Size kitaptan gizlemekte olduğunuz birçok şeyi açıklamaktadır” Recm ayeti ve Muhammed’in (s.a.v.) sıfatı gibi gizlediğimiz bazı Tevrat ve İncil ayetlerini açıklıyor. “Bir çoğunu da affediyor” Gizlediğiniz diğer birçok şeyi ise geçiyor. “Gerçekten size Allah’tan bir nur, geldi” Yani peygamber. “Ve apaçık bir kitap” İhtilaf ettiğiniz her şeyi açıklayan Kur’an.
Yehdî bihillâhu menittebea rıdvânehu subules selâmi ve yuhricuhum minez zulumâti ilân nûri bi iznihî ve yehdîhim ilâ sırâtın mustakîm(mustakîmin).
Allah o kitabla rızasına uygun hareket edenleri selamet yollarına iletir. Onları izniyle karanlıklardan aydınlığa çıkarır ve onları dosdoğru yola sevk eder.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
16. “Allah onunla hidayete erdiriyor” Yani o apaçık kitap ile. “Rızasını arayanı” Yani Muhammed’i (s.a.v.) tasdik etmek gibi. Allah’ın rızasını kazanacak davranışlarda bulunanları. “Selam yollarına” Selamet yollarına ki kim bu yollarda yürürse dinen selamete ermiş olur. “Sizi karanlıklardan çıkarıyo...
16. “Allah onunla hidayete erdiriyor” Yani o apaçık kitap ile. “Rızasını arayanı” Yani Muhammed’i (s.a.v.) tasdik etmek gibi. Allah’ın rızasını kazanacak davranışlarda bulunanları. “Selam yollarına” Selamet yollarına ki kim bu yollarda yürürse dinen selamete ermiş olur. “Sizi karanlıklardan çıkarıyor” Küfür karanlığından. “Aydınlığa” İmana. “İzni ile” Onun tevfik ve iradesi ile. “Ve onları dosdoğru bir yola iletiyor” Ki bu da İslam’dır.
Lekad keferellezîne kâlû innallâhe huvel mesîhubnu meryem(meryeme) kul fe men yemliku minallâhi şey’en in erâde en yuhlikel mesîhabne meryeme ve ummehu ve men fîl ardı cemîa(cemîan) ve lillâhi mulkus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumâ. Yahluku mâ yeşâ(yeşâu) vallâhu alâ kulli şey’in kadîr(kadîrun).
Muhakkak ki, «Allah, ancak Meryemoğlu İsa Mesih'tir» diyenler kâfir olmuşlardır. (Onlara) de ki: « Allah, Meryemoğlu İsa Mesih'i, anasını ve bütün yeryüzündekileri helak etmek istese O'na kim engel olabilir?» Göklerin, yerin ve ikisi arasındakilerin mülkiyeti sadece Allah'a aittir. O, dilediğini yaratır. Allah, her şeye kadirdir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
17. “‘Şüphesiz Allah, Meryem oğlu Mesih’tir’ diyenler andolsun ki kafir olmuşlardır” Yani onu ilah edinenler. “De ki: Allah’a kim malik olabilecektir.” Kim Allah’ın azabını defetmeye güç yetirebilir? “Mesih’i helak etmek isterse” Yani azap etmek isterse. Eğer bir ilah olsaydı kendini korumaya gücü y...
17. “‘Şüphesiz Allah, Meryem oğlu Mesih’tir’ diyenler andolsun ki kafir olmuşlardır” Yani onu ilah edinenler. “De ki: Allah’a kim malik olabilecektir.” Kim Allah’ın azabını defetmeye güç yetirebilir? “Mesih’i helak etmek isterse” Yani azap etmek isterse. Eğer bir ilah olsaydı kendini korumaya gücü yeterdi.
Ve kâletil yahûdu ven nasârâ nahnu ebnâullâhi ve ehıbbâuh(ehıbbâuhu) kul fe lime yuazzibukum bi zunûbikul bel entum beşerun mimmen halak(halaka) yagfiru limen yeşâu ve yuazzibu men yeşâ(yeşâu) ve lillâhi mulkus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumâ ve ileyhil masîr(masîru).
Yahudiler ve hıristiyanlar, «Biz Allah'ın oğulları ve sevgilileriyiz» dediler. De ki: « O halde niçin günahlarınızdan ötürü (Allah ) size azab ediyor?» Hayır, siz de O'nun yaratıklarından birer insansınız. O dilediğini bağışlar, dilediğine azab eder. Göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunan her şeyin mülkü Allah'ındır. Nihayet dönüş de O'nadır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
18. “Yahudiler ve Hrıstiyanlar: ‘Biz Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz’ dediler.” Yahudiler: Biz Allah’ın sevgilileriyiz1 o bizi şefkatli bir baba gibi sever. Hristiyanlar ise İsa’nın, namazdan sonra: Ey semada olan ve ismi mukaddes olan babamız” deyin sözünü tevil ettiler. İsa bu sözüyle, Allah’ı...
18. “Yahudiler ve Hrıstiyanlar: ‘Biz Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz’ dediler.” Yahudiler: Biz Allah’ın sevgilileriyiz1 o bizi şefkatli bir baba gibi sever. Hristiyanlar ise İsa’nın, namazdan sonra: Ey semada olan ve ismi mukaddes olan babamız” deyin sözünü tevil ettiler. İsa bu sözüyle, Allah’ın rahmet ve şefkatiyle salih kullarına merhametli bir baba gibi olduğunu ifade etmek istemiştir. Bazıları da onların “Biz Allah’ın oğulları ve sevgilileriyiz” sözünü, Peygamber (s.a.v.) onları Allah’ın azabı ile korkuttuğu zaman söylediklerini, bildirdiler. Bunun üzerine Allah-u Teala şöyle buyurdu: “De ki: Öyleyse günahlarınızdan dolayı size niçin azap ediyor” Yani sizden önceki cumartesi halkına ve başkalarına günahları yüzünden niçin azap etti? “Bilakis siz de O’nun yarattığı insanlardansınız” Diğer Ademoğluları gibisiniz. “O, dilediğini bağışlar” Yahudilikten tevbe edenleri. “Ve dilediğine azap eder” Kim bu hal üzere ölürse.
Yâ ehlel kitâbi kad câekum resûlunâ yubeyyinu lekum alâ fetretin min er rusuli en tekûlû mâ câenâ min beşîrin ve lâ nezîrin fe kad câekum beşîrun ve nezîr(nezîru) vallâhu alâ kulli şey’in kadîr(kadîrun).
Ey kitap ehli! Peygamberlerin arasının kesildiği bir sırada size Resulümüz geldi, gerçekleri açıklıyor ki, (yarın kıyamet gününde): «Bize bir müjdeleyici ve uyarıcı gelmedi» demeyiniz. İşte müjdeleyici ve uyarıcı geldi. Allah, her şeye kadirdir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
19. “Peygamberlerin arası kesildiği bir sırada” Fetret döneminde. “Demeyesiniz diye” Gelmedi dememeniz için. “Bize bir müjdeleyici ve uyarıcı gelmedi.”
Ve iz kâle mûsâ li kavmihî yâ kavmizkurû ni’metallâhi aleykum iz ceale fîkum enbiyâe ve cealekum mulûk(mulûken), ve âtâkum mâ lem yu’ti ehaden minel âlemîn(âlemîne).
Musa kavmine şöyle demişti: «Ey kavmim! Allah'ın üzerinizdeki nimetini hatırlayın. O, içinizden peygamberler çıkardı. Sizi hükümdarlar yaptı. Ve âlemlerde hiçbir kimseye vermediğini size verdi.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
20. “Sizi hükümdarlar kıldı.” Sizi hizmetçi sahipleri yaptı. Ademoğullarından ilk kez onlar hizmetçi sahipleri olmuşlardır. “Alemlerde hiç bir kimseye vermediğini size verdi” Denizleri sizin için yararak, düşmanınızı boğdu. Gökten size kudret helvası ve bıldırcın yemekleri indirdi ve daha başka hiçb...
20. “Sizi hükümdarlar kıldı.” Sizi hizmetçi sahipleri yaptı. Ademoğullarından ilk kez onlar hizmetçi sahipleri olmuşlardır. “Alemlerde hiç bir kimseye vermediğini size verdi” Denizleri sizin için yararak, düşmanınızı boğdu. Gökten size kudret helvası ve bıldırcın yemekleri indirdi ve daha başka hiçbir millete vermediği birçok nimetler verdi.
Yâ kavmidhulûl ardal mukaddesetelletî keteballâhu lekum ve lâ terteddû alâ edbârikum fe tenkalibû hâsirîn(hâsirîne).
«Ey kavmim, Allah'ın size yazdığı kutsal toprağa girin, geriye dönmeyin, yoksa kayba uğrarsınız.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
21. “Ey kavmim! Mukaddes toprağa girin.” Yani temiz kılınmış toprağa ki burası Şam bölgesidir. Bu topraklar şirkten arındırıldı ve peygamberler yurdu kılındı. “Allah’ın size yazdığı” Girmenizi emrettiği topraklar. “Gerisin geriye arkanıza dönmeyin” Allah’a şirk koşarak dininize dönmeyin.
Kâlû yâ mûsâ inne fîhâ kavmen cebbârîn(cebbârîne), ve innâ len nedhulehâ hattâ yahrucû minhâ, fe in yahrucû minhâ fe innâ dâhılûn(dâhılûne).
Onlar da: «Ey Musa! Orada zorba bir kavim var. Onlar oradan çıkmadıkça biz oraya asla giremeyiz. Eğer oradan çıkarlarsa, şüphesiz biz de gireriz» dediler.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
22. “Onlar: Ya Musa! Orada zorba bir toplum var” Güçlü, kuvvetli insanlar. Bunlar Ad kavminden baki kalan Amalika toplumudur.
Kâle raculâni minellezîne yehâfûne en’amallâhu aleyhim edhulû aleyhimul bâb(bâbe), fe izâ dehaltumûhu fe innekum gâlibûne ve alâllâhi fe tevekkelû in kuntum mu’minîn(mu’minîne).
Allah'tan korkan ve Allah'ın kendilerine nimet verdiği iki adam şöyle dedi: «Onların üzerlerine kapıdan girin. Oradan girerseniz muhakkak galip gelirsiniz. Eğer layıkıyla inanıyorsanız yalnız Allah'a dayanın.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
23. “iki kişi şöyle dedi:” Bunlar Yuşa b. Nun ve Kalib b. Yufna’dır. “Korkanların içinden” Allah’a karşı gelmekten korkanlar içinden. “Allah’ın kendilerine lütufta bulunduğu” Fazl ve yakin ile. “Onların üzerine kapıdan girin...” Allah’ın yardımından ve Rasulüne verdiği sözü yerine getireceğinden kes...
23. “iki kişi şöyle dedi:” Bunlar Yuşa b. Nun ve Kalib b. Yufna’dır. “Korkanların içinden” Allah’a karşı gelmekten korkanlar içinden. “Allah’ın kendilerine lütufta bulunduğu” Fazl ve yakin ile. “Onların üzerine kapıdan girin...” Allah’ın yardımından ve Rasulüne verdiği sözü yerine getireceğinden kesin emin olan o iki adam böyle dedi. Diğerleri ise peygamberlerinin sözüne uymadılar ve Allah’ın emrine isyan ettiler. Allah ve Rasulune itiraz ederek şöyle dediler:
Kâlû yâ mûsâ innâ len nedhulehâ ebeden mâ dâmû fîhâ fezheb ente ve rabbuke fe kâtilâ innâ hâhunâ kâıdûn(kâıdûne).
Kavmi Musa'ya: «Ey Musa! Onlar orada olduğu sürece biz oraya asla girmeyiz. Sen ve Rabb'in gidin savaşın. Biz burada oturacağız» dediler.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
24. “Ey Musa! Onlar orada bulundukları sürece biz oraya asla girmeyiz; şu halde sen ve Rabbin gidin savaşın., biz burada oturacağız.” dediler.” O zaman Musa şöyle dedi:
Kâle rabbi innî lâ emliku illâ nefsî ve ahî fefruk beynenâ ve beynel kavmil fâsikîn(fâsikîne).
Musa: «Ey Rabbim! Ben, kendimle kardeşimden başkasına söz geçiremiyorum, artık bizimle bu fâsık kavmin arasını ayır» dedi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
25. “Ben kendimden ve kardeşimden başkasına hakim olamıyorum” Emrimi ancak kendim ve kardeşim yerine getiriyor, diyor. “Bizimle, bu yoldan çıkmış toplumun arasını ayır” Bizimle bu isyancılar arasında hüküm ver. Allah isyankarların bu şehre girmesini haram kıldı. 40 sene boyunca ölünceye kadar çölde ...
25. “Ben kendimden ve kardeşimden başkasına hakim olamıyorum” Emrimi ancak kendim ve kardeşim yerine getiriyor, diyor. “Bizimle, bu yoldan çıkmış toplumun arasını ayır” Bizimle bu isyancılar arasında hüküm ver. Allah isyankarların bu şehre girmesini haram kıldı. 40 sene boyunca ölünceye kadar çölde dolaştılar. Bu itirazcılardan hiçbiri o şehre giremedi, ancak kendilerinden sonra gelen evlatları girebildiler.
Kâle fe innehâ muharremetun aleyhim erbaîne senet(seneten), yetîhûne fîl ardı fe lâ te’se alel kavmil fâsikîn(fâsikîne).
Allah Musa'ya şöyle dedi: «Kırk sene o mukaddes yer onlara haram kılınmıştır. Yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar. O fâsık kavim için üzülme!».— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
26. “Öyleyse orası onlara haram kılındı...” “Yeryüzünde şaşkın şaşkın dolaşacaklar” Hayret içinde dolaşacaklar ve bir türlü çıkış yolu bulamayacaklar. “Yoldan çıkmış bir toplum için üzülme.” Onların bu şekilde azap görmelerine üzülme.
Vetlu aleyhim nebeebney âdeme bil hakkı iz karrebâ kurbânen fe tukubbile min ehadihimâ ve lem yutekabbel minel âhar(âhari) kâle le aktulennek(aktulenneke) kâle innemâ yetekabbelullâhu minel muttekîn(muttekîne).
Onlara Âdem'in iki oğluyla ilgili haberi hakkıyle oku. Hani her ikisi birer kurban sunmuşlardı, birinden kabul edilmiş, diğerinden kabul edilmemişti. (Kurbanı kabul edilmeyen, ötekine):» Seni öldüreceğim» demişti. Diğeri ise şöyle demişti: «Allah, yalnız kendisinden korkanlardan kabul eder».— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
27. “Onlara oku” Yani kavmine. “Haber” “Adem’in iki oğlunun” Habil ve Kabil’in. “Allah’a yaklaştıracak bir kurban sunmuşlardı.” Habil sahip olduğu koyunlar içindeki en iyi koçunu Allah’a kurban olarak sundu. Gökten bir ateş inerek onun kurbanını götürdü. Bu, İsmail’e feda edilen koçtur.1 Kabil ise z...
27. “Onlara oku” Yani kavmine. “Haber” “Adem’in iki oğlunun” Habil ve Kabil’in. “Allah’a yaklaştıracak bir kurban sunmuşlardı.” Habil sahip olduğu koyunlar içindeki en iyi koçunu Allah’a kurban olarak sundu. Gökten bir ateş inerek onun kurbanını götürdü. Bu, İsmail’e feda edilen koçtur.1 Kabil ise ziraatle uğraşıyordu ve Allah’a, sahip olduğu en değersiz buğdayı adadı. Ateş onun kurbanını götürmedi. Kurban; insanın Allah’a yaklaşmak için takdim ettiği herşeyin adıdır. Kurban’ı kabul edilmeyen kabil şöyle dedi: “Seni mutlaka öldüreceğim” Ona olan hasedinden dolayı. Habil şöyle karşılık verdi: “Allah ancak korkup sakınanlardan kabul eder” Günahlardan sakınanlar. Asilerden değil.2
Lein besadte ileyye yedeke li taktulenî mâ ene bi bâsitın yediye ileyke li aktulek(aktuleke), innî ehâfullâhe rabbel âlemîn(âlemîne).
«Allah'a yemin ederim ki, sen beni öldürmek için bana el uzatsan da, ben seni öldürmek için sana el uzatacak değilim, ben âlemlerin Rabb'i olan Allah'tan korkarım.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
28. “Eğer elini bana uzatırsan” Beni öldürmek için hareket edersen, ben seni öldürmek için harekete geçmeyeceğim. “Çünkü ben Allah’tan korkarım” Seni öldürmekten.
Fe tavveat lehu nefsuhu katle ahîhi fe katelehu fe asbaha minel hâsirîn(hâsirîne).
Bunun üzerine kurbanı kabul edilmeyenin nefsi kendisini, kardeşini öldürmeye teşvik etti ve onu öldürdü. Böylece zarara uğrayanlardan oldu.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
30. “Sonunda nefsi ona kardeşini öldürmeyi kolaylaştırdı” Ona bunu süslü ve kolay gösterdi. “Böylece onu öldürdü, bu yüzden hüsrana uğrayanlardan oldu” Ana-babasını öfkelendirerek dünya, Allah’ı öfkelendirerek ahiret hüsranına uğradı. Kardeşini öldürdükten sonra onu ne yapacağını bilemedi. Çünkü Hab...
30. “Sonunda nefsi ona kardeşini öldürmeyi kolaylaştırdı” Ona bunu süslü ve kolay gösterdi. “Böylece onu öldürdü, bu yüzden hüsrana uğrayanlardan oldu” Ana-babasını öfkelendirerek dünya, Allah’ı öfkelendirerek ahiret hüsranına uğradı. Kardeşini öldürdükten sonra onu ne yapacağını bilemedi. Çünkü Habil yeryüzünde ölen ilk Ademoğluydu. Cesedi kılıç kını ile sırtına yükledi.
Sitemiz, ziyaretçi sayısını ölçmek için tarayıcınıza rastgele bir numara içeren bir çerez bırakır.
Reklam çerezi kullanmıyoruz, verilerinizi kimseyle paylaşmıyoruz.
Ayrıntılar