"Şuarâ", şairler demektir; 224. âyetinde şairlerden söz edildiği için, sûre bu ismi almıştır. Muhaliflerin Kur'an'a karşı ileri sürdükleri iddialarından biri de, onun bir şair tarafından meydana getirilmiş olduğu idi. İşte Kur'an, Hz. Peygamber'in irşadı ile daha önceki peygamberlerin irşadlarının özde birleştiğini ve Kur'an'ın bir şair eseri olmadığını ispat ederek, bu iddiayı çürütmekte ve reddetmektedir.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Konu, üslup ve ilgili rivayetler, surenin Mekkî dönemin ortalarında indiğini gösteriyor. İbn Abbas'a göre önce Ta Ha Suresi, sonra Vakıa suresi, ardından da Şuara Suresi nazil olmuştur. (Ruhu'l-Meani, C. XIX. S. 64) . Ta Ha Suresi'nin Hz. Ömer'in (r.a) İslâm'a girmesinden önce indiği bilinmektedir.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Surenin temelinde, Mekke kafirlerinin şu veya bu bahaneyle Hz. Peygamber (s.a) tarafından tebliğ edilen İslâm Mesajı'nı ısrarla reddedişleri yatmaktadır. Zaman oluyor ki, Hz. Peygamber'in, (s.a) peygamberliğini isbat için kendilerine "ayet" getirmediğini (mucize göstermediğini) söylüyorlar; zaman oluyor, ona şair ve kahin etiketi vuruyorlar ve mesajıyla alay ediyorlar, zaman oluyor, onun peşinden gidenlerin bir-kaç akılsız genç, ya da yoksullar ve köleler olduğunu, buna karşılık misyonun halk için gerçekten bir değeri olmuş olsaydı, soyluların ve ileri gelenlerin onu öncelikle kabul etmesinin sözkonusu olduğunu söyleyerek, misyonunu eğlenceye alıyorlardı. Sonuçta, bir yanda Hz. Peygamber (s.a) , kendilerine inançlarının hatalarını akli delillerle ve tevhid ve ahiret akidesini kanıtlama çabalarıyla yorulur ve yıpranırken, kafirler beri tarafta, birbiri ardısıra, inatlarını çeşitli biçimlerde sergilemekten bıkmıyorlardı. İşlerin bu şekilde gitmesi, Hz. Peygamber'e (s.a) büyük acı ve üzüntü veriyordu.
Sûre'nin indiği dönemde Mekke'de durum buydu. Dolayısıyle Sûre, anlam bakımından şu ifadelerle Hz. Peygamber'i (s.a) teselli ederek başlamaktadır: "Onlar adına niye kendini tüketirsin? Eğer bu adamlar sana inanmıyorlarsa, bu hiç bir "ayet" görmediklerinden değil, inatlarından dolayıdır. Onlar, akla ve mantığa kulak vermez, başlarını aşağılık içinde eğmelerini gerektirecek bir "ayet" görmek isterler. Zamanı gelip de bu ayet gösterilmeye başlayınca, o zaman onlar şimdi kendilerine sunulanın gerçek olduğunu kavrayacaklardır."
Bu girişin ardından 191. ayete kadar sürekli olarak tek bir konunun üzerinde durulmakta ve şöyle denmektedir: "Yeryüzü, gerçeği arayan kimseyi kendisine götürecek "ayet"lerle doludur. Fakat, dikkafalı ve yanlış yolda olanlar, ister tabii olgular olsun isterse peygamberlerin mucizeleri olsun, "ayetler"i gördükten sonra da inanmamışlardır. İlâhî ceza kendilerini yakalayıncaya kadar, bu sapık insanlar, yanlış akidelerine saplanıp kalmışlardır." Bu gerçeği örneklemek için, Mekke kafirleri gibi, küfürlerinde inat eden yedi eski kavmin tarihi anlatılmaktadır. Bu bağlamda aşağıdaki hususlar vurgulanmaktadır:
1) Ayetler iki türdür:
a) Yeryüzünün her yanına dağılmış halde bulunup akıllı bir kişinin görmesiyle Hz. Peygamber'in (s.a) sunduğunun gerçek olup olmadığına karar verebileceği ayetler,
b) Firavun ve kavmine, Nuh kavmine, Ad kavmine, Semud ve Lut kavmi ile Eykelilere gösterilen ayetler. Artık, hangi tür ayetleri görmek istediklerine karar vermek, kafirlere kalmış bulunmaktadır.
2) Çağlar boyu, kafirlerin zihin yapıları hep aynı olagelmiştir. Tartışma biçimleri, karşı çıkışları ve inanmamak için ileri sürdükleri bahane, özürleri ve sonunda kaderleri de aynı olmuştur. Aynı şekilde, her çağda peygamberler hep aynı öğretileri sunmuşlar; kişisel karakterleri, akıl yürütmeleri ve muarızlarına karşı ileri sürdükleri deliller de aynı olmuş ve hepsi de Kadir Allah'ın rahmetiyle nimetlenmiştir. Bu iki davranış modelinin ikisi de tarihte görülmekte olup bizzat kafirler de, kendilerinin hangi, Hz. Peygamber'in (s.a) hangi modele ait olduğunu görebilirler.
3) Allah aynı zamanda hem Kadir, hem Rahim, hem de güçlüdür. Tarih, O'nun rahmeti gibi, gazabına da şahitlik etmektedir. Bu durumda, Allah'ın rahmetine mi, yoksa gazabına mı müstehak olmaya karar vermek, insanların kendilerine kalmış bulunmaktadır.
4) Son olarak sure şöyle bir özetle bitmektedir: "Ey kafirler! Eğer illâ ayet görmek istiyorsanız, neden eski toplumları helâk eden korkunç ayetleri görmemekte ısrar ediyorsunuz? Neden, kendi dilinizde okunan Kur'an'ı görmüyorsunuz?
Neden Hz. Muhammed'i (s.a) ve Ashabını görmüyorsunuz? Kur'an'ın ayetleri cin veya şeytan işi olabilir mi? Kur'an'ın kendisine nazil olduğu Peygamber (s.a) hiç kahine benziyor mu? Hz. Muhammed (s.a) ve Ashabı şairlerden ve hayranlarından farklı değiller mi? Neden küfürden vazgeçmiyor ve onları yargılarken kalbinize danışmıyorsunuz? Kalbinizin derinlerinde Kur'an'ın kehanet ve şiir olmadığına inandığınız halde, ona karşı çıkmakla zalim ve gaddar olduğunuzu bilin ve yine bilin ki, zalim ve gaddarlar için hazırlanan acı sonu mutlaka göreceksiniz."
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
26
Şairler · Mekke
الشعراء
227
Sure Adı Açıklaması
"Şuarâ", şairler demektir; 224. âyetinde şairlerden söz edildiği için, sûre bu ismi almıştır. Muhaliflerin Kur'an'a karşı ileri sürdükleri iddialarından biri de, onun bir şair tarafından meydana getirilmiş olduğu idi. İşte Kur'an, Hz. Peygamber'in irşadı ile daha önceki peygamberlerin irşadlarının özde birleştiğini ve Kur'an'ın bir şair eseri olmadığını ispat ederek, bu iddiayı çürütmekte ve reddetmektedir.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Konu, üslup ve ilgili rivayetler, surenin Mekkî dönemin ortalarında indiğini gösteriyor. İbn Abbas'a göre önce Ta Ha Suresi, sonra Vakıa suresi, ardından da Şuara Suresi nazil olmuştur. (Ruhu'l-Meani, C. XIX. S. 64) . Ta Ha Suresi'nin Hz. Ömer'in (r.a) İslâm'a girmesinden önce indiği bilinmektedir.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Surenin temelinde, Mekke kafirlerinin şu veya bu bahaneyle Hz. Peygamber (s.a) tarafından tebliğ edilen İslâm Mesajı'nı ısrarla reddedişleri yatmaktadır. Zaman oluyor ki, Hz. Peygamber'in, (s.a) peygamberliğini isbat için kendilerine "ayet" getirmediğini (mucize göstermediğini) söylüyorlar; zaman oluyor, ona şair ve kahin etiketi vuruyorlar ve mesajıyla alay ediyorlar, zaman oluyor, onun peşinden gidenlerin bir-kaç akılsız genç, ya da yoksullar ve köleler olduğunu, buna karşılık misyonun halk için gerçekten bir değeri olmuş olsaydı, soyluların ve ileri gelenlerin onu öncelikle kabul etmesinin sözkonusu olduğunu söyleyerek, misyonunu eğlenceye alıyorlardı. Sonuçta, bir yanda Hz. Peygamber (s.a) , kendilerine inançlarının hatalarını akli delillerle ve tevhid ve ahiret akidesini kanıtlama çabalarıyla yorulur ve yıpranırken, kafirler beri tarafta, birbiri ardısıra, inatlarını çeşitli biçimlerde sergilemekten bıkmıyorlardı. İşlerin bu şekilde gitmesi, Hz. Peygamber'e (s.a) büyük acı ve üzüntü veriyordu.
Sûre'nin indiği dönemde Mekke'de durum buydu. Dolayısıyle Sûre, anlam bakımından şu ifadelerle Hz. Peygamber'i (s.a) teselli ederek başlamaktadır: "Onlar adına niye kendini tüketirsin? Eğer bu adamlar sana inanmıyorlarsa, bu hiç bir "ayet" görmediklerinden değil, inatlarından dolayıdır. Onlar, akla ve mantığa kulak vermez, başlarını aşağılık içinde eğmelerini gerektirecek bir "ayet" görmek isterler. Zamanı gelip de bu ayet gösterilmeye başlayınca, o zaman onlar şimdi kendilerine sunulanın gerçek olduğunu kavrayacaklardır."
Bu girişin ardından 191. ayete kadar sürekli olarak tek bir konunun üzerinde durulmakta ve şöyle denmektedir: "Yeryüzü, gerçeği arayan kimseyi kendisine götürecek "ayet"lerle doludur. Fakat, dikkafalı ve yanlış yolda olanlar, ister tabii olgular olsun isterse peygamberlerin mucizeleri olsun, "ayetler"i gördükten sonra da inanmamışlardır. İlâhî ceza kendilerini yakalayıncaya kadar, bu sapık insanlar, yanlış akidelerine saplanıp kalmışlardır." Bu gerçeği örneklemek için, Mekke kafirleri gibi, küfürlerinde inat eden yedi eski kavmin tarihi anlatılmaktadır. Bu bağlamda aşağıdaki hususlar vurgulanmaktadır:
1) Ayetler iki türdür:
a) Yeryüzünün her yanına dağılmış halde bulunup akıllı bir kişinin görmesiyle Hz. Peygamber'in (s.a) sunduğunun gerçek olup olmadığına karar verebileceği ayetler,
b) Firavun ve kavmine, Nuh kavmine, Ad kavmine, Semud ve Lut kavmi ile Eykelilere gösterilen ayetler. Artık, hangi tür ayetleri görmek istediklerine karar vermek, kafirlere kalmış bulunmaktadır.
2) Çağlar boyu, kafirlerin zihin yapıları hep aynı olagelmiştir. Tartışma biçimleri, karşı çıkışları ve inanmamak için ileri sürdükleri bahane, özürleri ve sonunda kaderleri de aynı olmuştur. Aynı şekilde, her çağda peygamberler hep aynı öğretileri sunmuşlar; kişisel karakterleri, akıl yürütmeleri ve muarızlarına karşı ileri sürdükleri deliller de aynı olmuş ve hepsi de Kadir Allah'ın rahmetiyle nimetlenmiştir. Bu iki davranış modelinin ikisi de tarihte görülmekte olup bizzat kafirler de, kendilerinin hangi, Hz. Peygamber'in (s.a) hangi modele ait olduğunu görebilirler.
3) Allah aynı zamanda hem Kadir, hem Rahim, hem de güçlüdür. Tarih, O'nun rahmeti gibi, gazabına da şahitlik etmektedir. Bu durumda, Allah'ın rahmetine mi, yoksa gazabına mı müstehak olmaya karar vermek, insanların kendilerine kalmış bulunmaktadır.
4) Son olarak sure şöyle bir özetle bitmektedir: "Ey kafirler! Eğer illâ ayet görmek istiyorsanız, neden eski toplumları helâk eden korkunç ayetleri görmemekte ısrar ediyorsunuz? Neden, kendi dilinizde okunan Kur'an'ı görmüyorsunuz?
Neden Hz. Muhammed'i (s.a) ve Ashabını görmüyorsunuz? Kur'an'ın ayetleri cin veya şeytan işi olabilir mi? Kur'an'ın kendisine nazil olduğu Peygamber (s.a) hiç kahine benziyor mu? Hz. Muhammed (s.a) ve Ashabı şairlerden ve hayranlarından farklı değiller mi? Neden küfürden vazgeçmiyor ve onları yargılarken kalbinize danışmıyorsunuz? Kalbinizin derinlerinde Kur'an'ın kehanet ve şiir olmadığına inandığınız halde, ona karşı çıkmakla zalim ve gaddar olduğunuzu bilin ve yine bilin ki, zalim ve gaddarlar için hazırlanan acı sonu mutlaka göreceksiniz."
Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî s...
Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî sıfatlarının her ikisi de "bağışlama", "merhamet", "şefkat" anlamına gelen ve fakat daha da kapsayıcı bir mana ifade eden rahmet isminden (bu ismin masdarından) türetilmişlerdir. İlk zamanlardan bu yana İslam alimleri, bu iki terimi birbirinden ayıran anlam nüanslarını tanımlamaya çalışmışlardır. Bu açıklamaların en ikna edici ve sade olanı İbni Kayyım'a aittir (Menâr I, 48'den naklen): (Ona göre,) Rahmân terimi, Allah'ın Varlığı kavramında içkin (mündemiç) bulunan ve ondan koparılması mümkün olmayan rahmet saçıcılığı vasfını kapsarken, Rahîm, bu rahmetin O'nun mahlukatı üzerindeki tezahürünü ve onlar üzerindeki etkisini, başka bir deyişle O'nun aktivite (faaliyet) tarafını ifade eder.
Hz. Peygamber'in Sahâbîleri'ne surenin ismini ilham eden kelime 224. ayetinde geçmektedir. Müfessirlerden bazıları, bu 224. ayet de dahil, son dört ayetin Medine dönemine ait olduğu görüşündedirler; ama eldeki bütün deliller surenin tamamının Mekke döneminin ortalarında, Hicret'ten takriben altı ya da yedi yıl önce vahyedildiğini göstermektedir. Benzer şekilde, sırf "İsrailoğulları arasındaki bilgili kişiler"den söz ediliyor diye, Suyûtî'nin yaptığı gibi 197. ayetin Mekke dönemine ait olduğunu söylemek için de elde yeterli ve inandırıcı bir delil yoktur; çünkü İsrailoğulları'yla ilgili atıflara başka Mekkî surelerde de sıkça rastlanmaktadır. Surede en çok dikkat çekilmek istenen husus insanın toplumdan topluma, çağdan çağa değişmeyen zayıf yapısı ya da karakteri ve kendi kendini aldatma eğilimidir. Nitekim, her çağda ve her toplumda, büyük çoğunluğun -ister Allah tarafından vahyedilen mesajlar şeklinde olsun, ister kendiliğinden açık manevî/ahlakî değerler şeklinde olsun- hakkı inkara böylesine hazır olmasının ve sonuç olarak da, nüfûz ve iktidara, zenginliğe, şana şöhrete kul köle olmasının, basmakalıp düşüncelere, kitlesel kültür ve ideolojilere körü körüne teslim olmasının temelinde de insanın bu zayıf yanı yatmaktadır.
Tâ-Sîn-Mîm. (1)
1 - Tâ, Sîn ve Mîm harfleri, bazı surelerin başında yer alan ve el-mukattaât (kesik harfler) denilen gizemli sembolik harflerdendir (bkz. Ek II).
26:1
2
تِلْكَ اٰيَاتُ الْكِتَابِ الْمُب۪ينِ ٢
Tilke âyâtul kitâbil mubîn(mubîni).
Bunlar sana apaçık kitabın âyetleridir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
BUNLAR, kendi içinde apaçık ve tutarlı olan ve gerçeği bütün açıklığıyla ortaya koyan ilahî kelâmın mesajlarıdır. (2)
Biz dilersek onların üzerlerine gökten bir âyet (mucize) indiririz de, ona boyunları eğilekalır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Eğer dileseydik, onlara gökten öyle bir alamet indirirdik ki, onun karşısında boyunları bükülür, hemen baş eğerlerdi. (4) 4 - Ama insanın inanmasının manevî/ahlakî değeri, bu inancın bir zorlamanın değil, serbest ve özgür iradenin ürünü olmasına bağlı olduğuna göre, "göklerden indirilen" görünür ya ...
Eğer dileseydik, onlara gökten öyle bir alamet indirirdik ki, onun karşısında boyunları bükülür, hemen baş eğerlerdi. (4)
4 - Ama insanın inanmasının manevî/ahlakî değeri, bu inancın bir zorlamanın değil, serbest ve özgür iradenin ürünü olmasına bağlı olduğuna göre, "göklerden indirilen" görünür ya da işitilir bir "alamet/işaret", karşı durulmaz aşikarlığıyla bu serbest irade ya da seçim ögesini ortadan kaldırır ve dolayısıyla insanın mesaja olan inancını ahlakî değerinden ve anlamından yoksun bırakırdı.
İnne fî zâlike le âyeh(âyeten), ve mâ kâne ekseruhum mu’minîn(mu’minîne).
Şüphesiz ki bunda mutlak bir âyet (nişane) vardır; ama onların çoğu iman etmezler.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Şüphesiz, bunda [insanlar için çıkarılacak] bir ders vardır; ama onlardan çoğu [buna] inanmazlar.
26:8
9
وَاِنَّ رَبَّكَ لَهُوَ الْعَز۪يزُ الرَّح۪يمُ۟ ٩
Ve inne rabbeke le huvel azîzur rahîm(rahîme).
Ve şüphe yok ki Rabbin, galip ve engin merhamet sahibidir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Oysa, senin Rabbin çok acıyıp esirgeyen O yüceler yücesidir! (6) 6 - Yukarıdaki iki ayet bu surede sekiz kere geçmektedir. Bundan sonraki geçişlerinin her birinde bu ayetler, hemen aynı ifadelerle nakledilen önceki peygamberlere ait kıssalardan hemen sonra bir nakarat gibi gelmektedir. Böylece, hem ...
Oysa, senin Rabbin çok acıyıp esirgeyen O yüceler yücesidir! (6)
6 - Yukarıdaki iki ayet bu surede sekiz kere geçmektedir. Bundan sonraki geçişlerinin her birinde bu ayetler, hemen aynı ifadelerle nakledilen önceki peygamberlere ait kıssalardan hemen sonra bir nakarat gibi gelmektedir. Böylece, hem bütün peygamberlerin ahlakî öğretilerinin temelde birbirleriyle aynı olduğu anlatılmak istenmekte, hem de, 5. ayetteki ifadeyi doğrulayıcı yönde, yarattığı canlı-cansız âlem Allah'ın varlığını gösteren apaçık delillerle dolu olduğu halde, Allah'ın mesajlarına karşı takınılan inkarcı tavrın insanlık tarihinde çok sık tekrarlanan bir olgu olduğuna işaret edilmektedir.
Ve iz nâdâ rabbuke mûsâ eni’til kavmez zâlimîn(zâlimîne).
Bir vakit de Rabbin, Musa'ya nida edip «Git o zalim kavme» dedi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
VE [HATIRLA,] hani, Rabbin Musa'ya: "Şu zalimler toplumuna git!" diye seslenmişti,
26:10
11
قَوْمَ فِرْعَوْنَۜ اَلَا يَتَّقُونَ ١١
Kavme fir’avn(fir’avne), e lâ yettekûn(yettekûne).
«Firavun kavmine, hâlâ sakınmayacaklar mı?»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
"Şu Bana karşı sorumluluk bilincinden uzaklaşan (7) Firavun toplumuna!" 7 - Lafzen, "[Bana karşı] sorumluluk bilincine sahip değiller mi" [yahut "olmayacaklar mı?"] Zemahşerî ve Râzî, bu belâgat gereği soruyu, bizim aktardığımız yönde, yani bir soru olarak değil de, bir gerçeği, bir vakayı dile geti...
"Şu Bana karşı sorumluluk bilincinden uzaklaşan (7) Firavun toplumuna!"
7 - Lafzen, "[Bana karşı] sorumluluk bilincine sahip değiller mi" [yahut "olmayacaklar mı?"] Zemahşerî ve Râzî, bu belâgat gereği soruyu, bizim aktardığımız yönde, yani bir soru olarak değil de, bir gerçeği, bir vakayı dile getiren normal bir ifade olarak yorumlamaktadırlar.
26:11
12
قَالَ رَبِّ اِنّ۪ٓي اَخَافُ اَنْ يُكَذِّبُونِۜ ٢١
Kâle rabbi innî ehâfu en yukezzibûn(yukezzibûni).
(Musa) şöyle seslendi: «Ya Rab! Doğrusu ben korkarım ki beni yalancı sayarlar.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Musa:] "Ey Rabbim!" diye cevap verdi, "Doğrusu, beni yalanlamalarından korkuyorum,
Ve yadîku sadrî ve lâ yentaliku lisânî fe ersil ilâ hârûn(hârûne).
«Ve göğsüm daralır, dilim dönmez, onun için Harun'a da elçilik ver.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
ve göğsümün daralacağından ve dilimin dolaşacağından (korkuyorum); bu yüzden, [bu emri] Harun'a (8) tevdî et. 8 - Karş. 20:25-34 ve ilgili notlar. Bu anlam örgüsü içinde, bu ifadeler, kendisini seçildiği görevi yerine getirecek güçte görmeyen ve görevin Hz. Harun'a tevdî edilmesini isteyen Hz. Musa'...
ve göğsümün daralacağından ve dilimin dolaşacağından (korkuyorum); bu yüzden, [bu emri] Harun'a (8) tevdî et.
8 - Karş. 20:25-34 ve ilgili notlar. Bu anlam örgüsü içinde, bu ifadeler, kendisini seçildiği görevi yerine getirecek güçte görmeyen ve görevin Hz. Harun'a tevdî edilmesini isteyen Hz. Musa'nın alçak gönüllülüğüne işaret etmektedir.
Ve lehum aleyye zenbun fe ehâfu en yaktulûn(yaktulûni).
«Hem onların bana isnad ettikleri bir suç var. Ondan dolayı korkarım ki, hemen beni öldürürler.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Üstelik, onların benim aleyhime ciddî bir suçlamaları da var ortada; bu yüzden beni öldürmelerinden korkuyorum". (9) 9 - Zımnen, "ve böylece görevimi engelleyeceklerinden korkuyorum". Bu ayetle, Hz. Musa'nın, doğduğu ülkeden kaçmasına yol açan Mısırlı bir yerliyi öldürmesi olayına atıfta bulunuluyor...
Üstelik, onların benim aleyhime ciddî bir suçlamaları da var ortada; bu yüzden beni öldürmelerinden korkuyorum". (9)
9 - Zımnen, "ve böylece görevimi engelleyeceklerinden korkuyorum". Bu ayetle, Hz. Musa'nın, doğduğu ülkeden kaçmasına yol açan Mısırlı bir yerliyi öldürmesi olayına atıfta bulunuluyor (karş. 28:15 vd.).
Kâle e lem nurabbike fînâ velîden ve lebiste fînâ min umurike sinîn(sinîne).
«Â, dedi, biz seni çocukken himayemize alıp büyütmedik mi? Hayatının bir çok yıllarını aramızda geçirmedin mi?»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Fakat Musa mesajını Firavun'a tebliğ edince, Firavun:] "Biz seni çocukken yanımızda yetiştirmemiş miydik?" dedi, "Ve sen ömrünün pek çok yılını bizim aramızda geçirmemiş miydin?
Ve fealte fa’letekelletî fealte ve ente minel kâfirîn(kâfirîne).
«Sonunda o yaptığın (kötü) işi de yaptın. Sen nankörün birisin!»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
Ama sonunda yapacağını yaptın, (10) ve nankör biri oldu[ğunu gösterdi]n!" 10 - Lafzen, "yaptığın o fiilini yaptın" -konuşanın, söz konusu fiil hakkındaki şiddetli kınayıcı tavrını dile getiren bir ifade tarzı; Hz. Musa'nın Firavun'un sarayında geçen çocukluk ve gençlik dönemi, Mısırlı birini öldürme...
Ama sonunda yapacağını yaptın, (10) ve nankör biri oldu[ğunu gösterdi]n!"
10 - Lafzen, "yaptığın o fiilini yaptın" -konuşanın, söz konusu fiil hakkındaki şiddetli kınayıcı tavrını dile getiren bir ifade tarzı; Hz. Musa'nın Firavun'un sarayında geçen çocukluk ve gençlik dönemi, Mısırlı birini öldürmesi ve Mısır'dan kaçışı hk. bkz. 28:4-22.
Fe ferartu minkum lemmâ hıftukum fe vehebe lî rabbî hukmen ve cealenî minel murselîn(murselîne).
«Sizden korkunca da hemen aranızdan kaçtım. Sonra Rabbim bana hikmet bahşetti ve beni peygamberlerden kıldı.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
"ve sizin yanınızdan kaçtım, çünkü sizden korkuyordum. Ama daha sonra bana Rabbim [doğruyla eğri arasında] (11) hüküm verebilme yeteneği bahşetti; ve beni elçiler[in]den biri yaptı. 11 - Hz. Musa, 28:15-16'da işaret edildiği gibi, bu öldürme olayından sonra, büyük bir günah işlediğini hemen anlamışt...
"ve sizin yanınızdan kaçtım, çünkü sizden korkuyordum. Ama daha sonra bana Rabbim [doğruyla eğri arasında] (11) hüküm verebilme yeteneği bahşetti; ve beni elçiler[in]den biri yaptı.
11 - Hz. Musa, 28:15-16'da işaret edildiği gibi, bu öldürme olayından sonra, büyük bir günah işlediğini hemen anlamıştı (bkz. ayrıca, 28:15'in son iki cümlesi hk. 15. not).
Kâle rabbus semâvâti vel ardı ve mâ beynehumâ, in kuntum mûkınîn(mûkınîne).
Musa cevap olarak: «Eğer işin gerçeğini düşünüp anlayan kişiler olsanız (itiraf edersiniz ki) O, göklerin, yerin ve ikisi arasında bulunan her şeyin Rabbi'dir.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Musa:] "Eğer gerçekten (doğruyu) öğrenmek ve (onu) yürekten benimsemek istiyorsanız (14) (söyleyeyim;) göklerin, yerin ve bu ikisi arasında var olan her şeyin Rabbi[dir O]!" diye cevap verdi. 14 - Yani, "var olan her şeyde mevcut olan O'nun yaratıcı iradesi aracılığıyla"; bu önerme, kanaatimizce, H...
[Musa:] "Eğer gerçekten (doğruyu) öğrenmek ve (onu) yürekten benimsemek istiyorsanız (14) (söyleyeyim;) göklerin, yerin ve bu ikisi arasında var olan her şeyin Rabbi[dir O]!" diye cevap verdi.
14 - Yani, "var olan her şeyde mevcut olan O'nun yaratıcı iradesi aracılığıyla"; bu önerme, kanaatimizce, Hz. Musa kıssasının bu surede tekrar edilmesinin başlıca sebebidir. (Karş. keza yukarıdaki 28. ayet.)
26:24
25
قَالَ لِمَنْ حَوْلَـهُٓ اَلَا تَسْتَمِعُونَ ٥٢
Kâle li men havlehû e lâ testemiûn(testemiûne).
(Firavun) etrafında bulunanlara: «İşitmiyor musunuz?» dedi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Firavun,] çevresindekilere: "[O-nun ne dediğini] duydunuz mu?" (15) dedi.
15 - Lafzen, "İşitmiyor musunuz?" -şaşkınlık, aşağılama ya da alay ifade eden belâgat gereği bir soru; anlam akışı itibariyle yukarıdaki ifadeyle aktarmak daha yerinde olacaktır.
Kâle rabbul meşrıkı vel magribi ve mâ beynehumâ, in kuntum ta’kılûn(ta’kılûne).
Musa devamla şöyle söyledi: «Şayet aklınızı kullansanız (anlarsınız ki), O, doğunun, batının ve ikisinin arasında bulunanların Rabbidir.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Fakat Musa sözlerine devamla:] "Doğunun, batının ve bu ikisi arasında kalan her yerin (16) Rabbidir O; tabii [bunu] eğer aklınızı kullanırsanız [kavrayabilirsiniz]!" dedi.
Kâle leinittehazte ilâhen gayrî le ec’alenneke minel mescûnîn(mescûnîne).
Firavun: «Benden başkasını ilâh tutarsan, andolsun ki seni zindana kapatılmışlardan ederim» dedi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Firavun:] "Bak", dedi, eğer benden başka bir tanrı benimsersen, seni mutlaka hapse attırırım!" (17) 17 - Eski Mısır dininde kral (yahut hükümdarlar için kullanılan ismiyle "Firavun") ilahî ilkenin ya da düzenin bir tecessümünü temsîl eder ve kendi yetki alanı içinde bir tanrı gözüyle bakılırdı. Bun...
[Firavun:] "Bak", dedi, eğer benden başka bir tanrı benimsersen, seni mutlaka hapse attırırım!" (17)
17 - Eski Mısır dininde kral (yahut hükümdarlar için kullanılan ismiyle "Firavun") ilahî ilkenin ya da düzenin bir tecessümünü temsîl eder ve kendi yetki alanı içinde bir tanrı gözüyle bakılırdı. Bunun içindir ki, onun tanrısallığına karşı yönelen bir meydan okuma hakim dinî sisteme bir bütün olarak karşı çıkmak anlamına geliyordu.
26:29
30
قَالَ اَوَلَوْ جِئْتُكَ بِشَيْءٍ مُب۪ينٍ ٠٣
Kâle e ve lev ci’tuke bi şey’in mubîn(mubînin).
Musa sordu: «Sana apaçık bir şey getirmiş olsam da mı?»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Muhammed Esed
[Musa:] "Size gerçeği bütün açıklığıyla ortaya koyan (18) bir şey getirmiş olsam da, öyle mi?" dedi.
18 - Mübîn terimine ilişkin bu karşılık için bkz. 12:1 hk. 2. not.
Sitemiz, ziyaretçi sayısını ölçmek için tarayıcınıza rastgele bir numara içeren bir çerez bırakır.
Reklam çerezi kullanmıyoruz, verilerinizi kimseyle paylaşmıyoruz.
Ayrıntılar