1. “Ey insanlar” Ey Mekke ahalisi “Rabbinizden korkun” O'na itaat edin. “Kıyametin sarsıntısı büyük bir şeydir” Bu depremden sonra güneş batıdan doğacaktır.
1. “Ey insanlar” Ey Mekke ahalisi “Rabbinizden korkun” O'na itaat edin. “Kıyametin sarsıntısı büyük bir şeydir” Bu depremden sonra güneş batıdan doğacaktır.
2. “O gün görürsünüz” Depremi “Her emziren emzirdiğini unutup gider” Her kadın korkudan ve kendi nefsi ile uğraşmak için emzirdiği çocuğunu bırakıp terkeder. “Her gebe yükünü bırakır” Bu günün dehşet ve korkusundan çocuğunu düşürür. “İnsanları sarhoş görürsün” fiiddetli korkularından dolayı. “Sarhoş ...
3. “İnsanlardan kimi Allah hakkında ilimsiz olarak tartışır” Bu ayet Nadr b. Haris”63 ve Kureyş’ten bir gurup hakkında nazil olmuştur. Tekrar dirilişi inkar ediyorlar ve: Kur’an öncekilerin masallarıdır diyorlardı. Böylece peygamberle mücadele ediyorlardı. “Ve tabi oluyor” Bu tartışmasında “Her azgı...
4. “Onun üzerine yazılmıştır” fieytan aleyhine hükm olunmuştur. “Kim onu dost edinirse” Ona tabi olursa “O, onu elbette saptırır. Ve ona alevli ateş yolunu gösterir” Batılı ona süsleyerek onu ateşe davet eder.
5. “Ey insanlar” Mekke kafirleri “Eğer tekrar dirilişten şüphe ediyorsanız” Öldükten sonra dirilişten şüphede iseniz “Biliniz ki, sizi önce topraktan yarattık” Beşeriyetin aslı olan babanızı topraktan yarattık “Sonra da” Zürriyetini “Nutfeden yarattık. Sonra kan pıhtısından sonra biçimlenen” Tam yar...
6-7. “Bu” İnsan yaratılışındaki bu değişik evrelerin ve yerin yağmur ile diriltilişinin zikredilmesi şunu gösterir. “Allah, hakkın bizzat kendisidir” Var olan sabit ve daim olandır. “Ve O ölüleri diriltir ve O her şeye kadirdir”
6-7. “Bu” İnsan yaratılışındaki bu değişik evrelerin ve yerin yağmur ile diriltilişinin zikredilmesi şunu gösterir. “Allah, hakkın bizzat kendisidir” Var olan sabit ve daim olandır. “Ve O ölüleri diriltir ve O her şeye kadirdir”
8. “İnsanlardan kimi Allah hakkında hiç bir bilgisi” Bu ayet Ebu Cehil hakkında nazil oldu. “Ve yol göstericisi” Rabbinden ona hiçbir açıklama ve yol göstereni olmadan “Ve bir kitabı olmadan tartışa durur” Onun yolunu aydınlatacak bir nur olmadan tartışır.
9. “Boynunu dönderir” Kibirle boynunu uzatır. “Saptırmak için” İnsanların Muhammed’e (s.a.v.) tabi olmakla Allah’a itaatten saptırırlar. “Onun için dünyada bir rüsvaylık vardır” Bedir’de öldürülmek
10. “Bu, elleriyle işlediklerinden dolayıdır” Bu azap işleyip kazandıklarından dolayıdır “Allah kullarına zulmedici değildir” Kimseyi suçsuz olarak cezalandırmaz.
11. “İnsanlardan kimi Allah’a bir ucundan ibadet eder” Bir yan üzere. Oraya tam olarak kendisini vermez. “Eğer ona bir hayır dokunursa” Bolluk ve çok mal verilirse “Onunla mutmain olur” Yaşantısında bu bollukla huzur bulur. “Ona bir kötülük dokununca da” İmtihan edilmek için kıtlık ve az mal verilin...
12. “Kendisine bir zarar vermeyen” Ona isyan ettiğinde “Ve hiçbir fayda sağlamayan” Ona itaat ettiğinde “Allah'tan başkasına dua eder. İşte uzak sapıklık budur” Haktan uzaklaşıp gitme budur.
13-14. “Zararı faydasından daha yakın olana dua eder” Ona ibadet etmesi faydadan çok zarar getirir. Çünkü onun katında hiçbir fayda yoktur. Araplar olmayacak şeyleri, uzak olarak adlandırırlar. Buradaki mana ise, bunlar fayda vermez. Zarar verir. “Ne kötü mevla” Ne kötü yardımcıdır. “Ve ne kötü arka...
13-14. “Zararı faydasından daha yakın olana dua eder” Ona ibadet etmesi faydadan çok zarar getirir. Çünkü onun katında hiçbir fayda yoktur. Araplar olmayacak şeyleri, uzak olarak adlandırırlar. Buradaki mana ise, bunlar fayda vermez. Zarar verir. “Ne kötü mevla” Ne kötü yardımcıdır. “Ve ne kötü arka...
15-16. “Allah’ın ona yardım etmeyeceğini zannedenler” Dinin bütününe galip oluncaya kadar Allah Muhammed’e yardım etmeyecektir dediler. “Öfkesini gidermek için göğe bir sebeble uzansın” Tavanına bir ip bağlasın. “Sonra da kessin” Ayakları yerden kesilip boğularak ölünceye kadar ipi çeksin. “Baksın, ...
15-16. “Allah’ın ona yardım etmeyeceğini zannedenler” Dinin bütününe galip oluncaya kadar Allah Muhammed’e yardım etmeyecektir dediler. “Öfkesini gidermek için göğe bir sebeble uzansın” Tavanına bir ip bağlasın. “Sonra da kessin” Ayakları yerden kesilip boğularak ölünceye kadar ipi çeksin. “Baksın, ...
17. “Allah kıyamet günü onların arasını ayırır” Onları hüküm eder ve kararını verir. Mü’minleri cennete onların dışındaki bu fırkaları da cehenneme koyar. “Allah her şeye şahittir” Allah onların kalplerindeki şeyleri bilmektedir.
18. “Görmedin mi Göklerde ve yerde olanlar, güneş, ay, yıldızlar, dağlar, ağaçlar, canlılar insanların bir çoğu ona secde eder” Ona boyun eğip itaat ederler. “Çoğunun üzerine de azab hak olmuştur” Yani Allah’ın yarattığı her şey yaratılış, onları rızıklandırma ve sıhhat ile hastalık verme itibari il...
19. “fiu iki hasım” Mü'minler ve kafirler “Rabbleri hakkında çekiştiler” Onun dini konusunda “İnkar edenlere ateşten elbiseler biçildi” Ateş parçalarından giysiler giyerler. “Başlarının üzerinden kaynar sular dökülür” Eğer o kaynar sudan bir damla dünyadaki dağların üstüne düşseydi onları eritirdi.
20. “Onunla karınlarındaki şeyler eritilir” O kaynar su ile bağırsakları eritilir. “Ve derileri de kızartılır” O kaynar suyun etkisinden derileri kızarıp düşer.
21. “Onlar için demirden kamçılar vardır”
22. “Oradan her çıkmak istediklerinde” Cehennemden “Bulundukları kederden” Onlara bulaşan bu üzüntüden “Tekrar oraya geri çevrilirler” Kamçılarla oraya iade edilirler. “Ve” Cehennemin bekçileri onlara derler ki “Bu yakıcı azabı tadınız” Bu ateşin acısını. Mü'min olan hasımlara ise şöyle derler.
23. “Allah iman edip salih amel işleyenleri altlarından ırmaklar akan cennetlere koyar. Orada altın ve incilerden bileziklerle süslenirler. Ve elbiseleri de ipektir” Bilezikler dünyadaki kralların süsleridir. Bu nedenle burada zikir etti. Kehf suresinde tefsiri yapıldı. Oraya bakınız.
24. “Hidayet edildiler” Dünyada iken onlara yol gösterildi. “Sözün güzeline” La ilahe illallah kelimeyi şehadet eder. “Ve övülen doğru yola iletildiler” Fiillerinden övgü olan Allah’ın dinine iletildiler.
25. “İnkar edip Allah’ın yolundan alıkoyanlar” Allah’a itaat edilmesini men edenler. “Ve mescidi haramdan” Mü'minleri oraya girmekten men edenler. “Ki biz orayı insanlar için” Bütün insanlar için ve sadece bir kısmına has kılmayıp hepsi için yarattık ve inşa ettik. “Orada gerek yerli olsun gerek dış...
26. “Biz İbrahim’e evin yerini hazırladık” Ona Kabe’yi nereye inşa edeceğini açıkladık. “Ve bana hiç bir şeyi ortak koşma” Yani ona hiç bir şeyi ortak koşma diye emrettik. “Ve evimi temizle” Bakara suresinde bunun tefsiri geçti.
27. “İnsanlara haccı ilan et” Onlara seslen “Sana yaya olarak gelsinler” Ayakları üzerinde yürüyerek “Ve” Binekler üzerinde “Her yorgun deve üzerinde” Bitkin develer üzerinde “Uzak yollardan gelsinler” Uzak yerlerden
28. “fiahit olmaları için” Bulunmaları için “Kendileri için bir takım faydalara” Dünya ve ahiret işinden onlar için faydalı olan şeylere “Ve sayılı günlerde Allah’ın onları rızıklandırdığı hayvanlar üzerine Allah’ın adını anmaları için” Yani kurban bayramlarında kesilen hayvanlar üzerinde Allah’ın an...
29. “Sonra kirlerini gidersinler” Yani kendisi ile ihramdan çıkılan şeyleri yapsınlar. O da bıyıkları alma, tırnak kesmek, etek altını tıraş etmek ve elbise giymektir. “Ve adaklarını yerine getirsinler” Yerine getirmeyi adadıkları iyilik ve hac günlerinde nezir ettikleri kurbanlıkları yerine getirsi...
30. “İşte bu” Zikir ettiğimiz bu durum “Kim Allah’ın yasaklarına saygı gösterirse” Allah’ın farz kıldıklarını ve sünnetleri eda ederse. “Ve size hayvanlar helal kılındı” Onları yemeniz. “Ancak size okunanlar müstesna” Maide üçte geçen ve yenmesi yasaklanan tür hayvanlardır. Bu nehyin anlamı, cahiliy...