Mekke'de nâzil olmuştur. Ancak 26, 32, 33 ve 57. âyetlerle 73 ilâ 80. âyetlerin Medine'de indiği rivayet edilmektedir. 111 âyettir. "İsrâ" kelimesi, geceleyin yürümek manasına gelir. Hz. Peygamber'in Mi'rac mucizesinin Mekke'den Kudüs'e kadar olan kısmı bu sûrede anlatıldığından, sûre "İsrâ" adını almıştır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Surenin ilk ayeti, bu surenin Miraç (Göğe yükseliş) olayı sırasında indirildiğini göstermektedir. Hadislere ve Hz. Peygamber'in (s.a) hayatını anlatan eserlere göre bu olay Hicret'ten bir yıl önce meydana gelmiştir. O halde bu sure Mekke döneminde indirilen son surelerden biridir.
Surenin Arka-planı:
Hz. Peygamber (s.a) on iki yıldan beri tevhidi tebliğ ediyor ve düşmanları da bu tebliği başarısızlığa uğratmak için ellerinden geleni yapıyorlardı. Fakat onların tüm çabalarına rağmen, İslâm Arabistan'ın her köşesine yayılmıştı ve onun davetinden etkilenmeyen bir kabile neredeyse yoktu. Mekke'de de gerçek müminler küçük bir toplum oluşturmuşlar ve İslâm'ı zafere ulaştırmak için her türlü tehlikeye karşı durmaya hazır bir hale gelmişlerdi. Onların yanısıra Evs ve Hazreç'in (Medine'de iki büyük ve etkili kabile) büyük bir çoğunluğu da müslüman olmuştu. Bu nedenle Hz. Peygamber'in (s.a) Mekke'den Medine'ye hicret edip orada bütün Müslümanları toplama ve İslâm ilkelerine dayalı bir devlet kurma zamanı gelmişti.
Mirac geldiğinde durum buydu ve dönüşünde Hz. Peygamber (s.a) bu surede yer alan mesajı getirdi.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Bu sure, uyarı, öğüt ve buyruğun mükemmel bir bileşimidir; surede bu üç unsur da dengeli bir şekilde yer almıştır.
Mekkeli müşrikler, İsrailoğulları'nın ve diğer toplulukların kötü sonlarından ders almaları ve Allah tarafından kendilerine verilen ve bitmek üzere olan süre içinde kendilerini düzeltmeleri konusunda uyarılmaktadırlar. O halde onlar Hz. Muhammed (s.a) tarafından iletilen daveti ve Kur'an'ı kabul etmelidirler; aksi takdirde onlar helâk edilecek ve yerlerine başka bir topluluk getirilecektir. Yakın gelecekte Medine'de İslam'ın doğrudan kendilerine tebliğ edileceği İsrailoğulları da, kendilerini felakete sürükleyen deneyimlerden ders almaları konusunda uyarılmaktadırlar. "Hz. Muhammed'in (s.a) peygamberliğinden yararlanın, çünkü bu size verilen son fırsattır. Eğer şimdi de eskiden davrandığınız gibi davranmaya devam ederseniz, acıklı bir azapla karşılaşacaksınız."
İnsanlığın eğitilmesine gelince, insanın başarı veya başarısızlığının, kazanç veya kaybının, tevhidi, öldükten sonra dirilmeyi ve peygamberliği iyi anlayıp anlamamasına bağlı olduğu belirtilmektedir. Buna uygun olarak Kur'an'ın Allah kitabı olduğunu ispatlayan ikna edici fikirler öne sürülmekte, kafirlerin bu gerçekler hakkındaki şüpheleri ortadan kaldırılmakta ve uygun yerlerde kafirler cahillikleri nedeniyle azarlanmakta ve uyarılmaktadırlar.
Bu bağlamda İslâmî hayat tarzının dayandırılması amaçlanan temel ahlâk ve medeniyet ilkeleri ortaya konulmaktadır. O halde bu, fiili kuruluşunun bir yıl öncesinde haber verilen İslâm Devletinin bir manifestosu niteliğindedir. Burada, bunun Hz. Muhammed'in (s.a) kendi memleketinde ve dışarıda kurmayı amaçladığı hayat tarzı oldukça açık bir biçimde ifade edilmektedir.
Bunların yanısıra Hz. Peygamber'e (s.a) , çektiği sıkıntı ve zorluklara aldırmaksızın görevinde sebat etmesi ve hiçbir şekilde kafirlere taviz vermeyi aklından geçirmemesi emredilmektedir. İşkence, alay ve acılarla karşılaştıklarında bazen sabırsızlık ve dayanıksızlık belirtileri gösteren müslümanlara da bu kötü şartlara sabır ve dayanıklılıkla karşı koymaları, duygu ve arzularını kontrol etmeleri emredilmektedir. Bundan başka "Salat" (namaz) nefislerini temizlemeleri ve yüceltmeleri için bir araç olarak sunulmaktadır: "Bu, sizde, Hak yolunda savaşmaya niyet eden herkeste bulunması gereken niteliklerin oluşmasını sağlayacaktır." Hadislerden, belirli zamanlarda kılınan beş vakit namazın ilk olarak Mi'rac'da farz kılındığını öğreniyoruz.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
17
Gece Yürüyüşü · Mekke
الإسراء
111
Sure Adı Açıklaması
Mekke'de nâzil olmuştur. Ancak 26, 32, 33 ve 57. âyetlerle 73 ilâ 80. âyetlerin Medine'de indiği rivayet edilmektedir. 111 âyettir. "İsrâ" kelimesi, geceleyin yürümek manasına gelir. Hz. Peygamber'in Mi'rac mucizesinin Mekke'den Kudüs'e kadar olan kısmı bu sûrede anlatıldığından, sûre "İsrâ" adını almıştır.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Nüzul Zamanı
Surenin ilk ayeti, bu surenin Miraç (Göğe yükseliş) olayı sırasında indirildiğini göstermektedir. Hadislere ve Hz. Peygamber'in (s.a) hayatını anlatan eserlere göre bu olay Hicret'ten bir yıl önce meydana gelmiştir. O halde bu sure Mekke döneminde indirilen son surelerden biridir.
Surenin Arka-planı:
Hz. Peygamber (s.a) on iki yıldan beri tevhidi tebliğ ediyor ve düşmanları da bu tebliği başarısızlığa uğratmak için ellerinden geleni yapıyorlardı. Fakat onların tüm çabalarına rağmen, İslâm Arabistan'ın her köşesine yayılmıştı ve onun davetinden etkilenmeyen bir kabile neredeyse yoktu. Mekke'de de gerçek müminler küçük bir toplum oluşturmuşlar ve İslâm'ı zafere ulaştırmak için her türlü tehlikeye karşı durmaya hazır bir hale gelmişlerdi. Onların yanısıra Evs ve Hazreç'in (Medine'de iki büyük ve etkili kabile) büyük bir çoğunluğu da müslüman olmuştu. Bu nedenle Hz. Peygamber'in (s.a) Mekke'den Medine'ye hicret edip orada bütün Müslümanları toplama ve İslâm ilkelerine dayalı bir devlet kurma zamanı gelmişti.
Mirac geldiğinde durum buydu ve dönüşünde Hz. Peygamber (s.a) bu surede yer alan mesajı getirdi.
Kaynak: Ebu'l A'lâ Mevdûdî · Tefhîmu'l-Kur'an
Surenin Konusu
Bu sure, uyarı, öğüt ve buyruğun mükemmel bir bileşimidir; surede bu üç unsur da dengeli bir şekilde yer almıştır.
Mekkeli müşrikler, İsrailoğulları'nın ve diğer toplulukların kötü sonlarından ders almaları ve Allah tarafından kendilerine verilen ve bitmek üzere olan süre içinde kendilerini düzeltmeleri konusunda uyarılmaktadırlar. O halde onlar Hz. Muhammed (s.a) tarafından iletilen daveti ve Kur'an'ı kabul etmelidirler; aksi takdirde onlar helâk edilecek ve yerlerine başka bir topluluk getirilecektir. Yakın gelecekte Medine'de İslam'ın doğrudan kendilerine tebliğ edileceği İsrailoğulları da, kendilerini felakete sürükleyen deneyimlerden ders almaları konusunda uyarılmaktadırlar. "Hz. Muhammed'in (s.a) peygamberliğinden yararlanın, çünkü bu size verilen son fırsattır. Eğer şimdi de eskiden davrandığınız gibi davranmaya devam ederseniz, acıklı bir azapla karşılaşacaksınız."
İnsanlığın eğitilmesine gelince, insanın başarı veya başarısızlığının, kazanç veya kaybının, tevhidi, öldükten sonra dirilmeyi ve peygamberliği iyi anlayıp anlamamasına bağlı olduğu belirtilmektedir. Buna uygun olarak Kur'an'ın Allah kitabı olduğunu ispatlayan ikna edici fikirler öne sürülmekte, kafirlerin bu gerçekler hakkındaki şüpheleri ortadan kaldırılmakta ve uygun yerlerde kafirler cahillikleri nedeniyle azarlanmakta ve uyarılmaktadırlar.
Bu bağlamda İslâmî hayat tarzının dayandırılması amaçlanan temel ahlâk ve medeniyet ilkeleri ortaya konulmaktadır. O halde bu, fiili kuruluşunun bir yıl öncesinde haber verilen İslâm Devletinin bir manifestosu niteliğindedir. Burada, bunun Hz. Muhammed'in (s.a) kendi memleketinde ve dışarıda kurmayı amaçladığı hayat tarzı oldukça açık bir biçimde ifade edilmektedir.
Bunların yanısıra Hz. Peygamber'e (s.a) , çektiği sıkıntı ve zorluklara aldırmaksızın görevinde sebat etmesi ve hiçbir şekilde kafirlere taviz vermeyi aklından geçirmemesi emredilmektedir. İşkence, alay ve acılarla karşılaştıklarında bazen sabırsızlık ve dayanıksızlık belirtileri gösteren müslümanlara da bu kötü şartlara sabır ve dayanıklılıkla karşı koymaları, duygu ve arzularını kontrol etmeleri emredilmektedir. Bundan başka "Salat" (namaz) nefislerini temizlemeleri ve yüceltmeleri için bir araç olarak sunulmaktadır: "Bu, sizde, Hak yolunda savaşmaya niyet eden herkeste bulunması gereken niteliklerin oluşmasını sağlayacaktır." Hadislerden, belirli zamanlarda kılınan beş vakit namazın ilk olarak Mi'rac'da farz kılındığını öğreniyoruz.
Subhânellezî esrâ bi abdihî leylen minel mescidil harâmi ilel mescidil aksallezî bâreknâ havlehu li nuriyehu min âyâtinâ, innehu huves semîul basîr(basîru).
Kulu Muhammed'i geceleyin, Mescid-i Haram'dan kendisine bazı âyetlerimizi göstermek için, etrafını mübarek kıldığımız Mescid- i Aksâ'ya götüren Allah, her türlü noksan sıfatlardan münezzehtir. Şüphesiz ki her şeyi hakkıyla işiten, hakkıyla gören O'dur.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
1. “O Yücedir” Bu Allah'tan ona verilen kötülüklerden bir güvencedir. “Kulunu geceleyin götürdü” Muhammed (a.s.)’ı geceleyin götürdü. “Mescid-i haram’dan” Mekke’den. Bütün Mekke mescidtir. “Mescid-i Aksa’ya” Beytu’l-Makdis’e, ona Aksa denilişinin sebebi kendisi ile Mescid-i Haram arasındaki mesafeni...
1. “O Yücedir” Bu Allah'tan ona verilen kötülüklerden bir güvencedir. “Kulunu geceleyin götürdü” Muhammed (a.s.)’ı geceleyin götürdü. “Mescid-i haram’dan” Mekke’den. Bütün Mekke mescidtir. “Mescid-i Aksa’ya” Beytu’l-Makdis’e, ona Aksa denilişinin sebebi kendisi ile Mescid-i Haram arasındaki mesafenin uzaklığındandır. “Ki biz onun etrafını bereketlendirdik” Meyveler ve nehirlerle “Ayetlerimizden bir kısmını ona göstermek için” Bu gece gösterilen ayetler Allah’ın kudretine delalet eden ayetlerdir. Daha sonra Allahu teala ondan önce aynı şekilde Musa (a.s.)'a da kitap (Tevrat) ikram ettiğini zikretmekte ve şöyle buyurmaktadır.
Ve âteynâ mûsel kitâbe ve cealnâhu huden li benî isrâîle ellâ tettehızû min dûnî vekîlâ(vekîlen).
Musa'ya da kitap verdik ve beni bırakıp başkasını vekil edinmeyiniz diye onu İsrail oğulları için bir hidayet rehberi kıldık.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
2. “Musa'ya da kitap verdik” Tevrat’ı “Onu İsrailoğullarına hidayet rehberi kıldık” O kitapla onlara hidayet yolunu gösterdik. “Benden başka vekil edinmeyiniz” Onlara dedik ki Benden başka vekil edinmeyin. Ayette gecen “En” edatı ziyade olduğundan burada manası yoktur. Dolayısıyla anlam; Benden başk...
2. “Musa'ya da kitap verdik” Tevrat’ı “Onu İsrailoğullarına hidayet rehberi kıldık” O kitapla onlara hidayet yolunu gösterdik. “Benden başka vekil edinmeyiniz” Onlara dedik ki Benden başka vekil edinmeyin. Ayette gecen “En” edatı ziyade olduğundan burada manası yoktur. Dolayısıyla anlam; Benden başkasına tevekkül etmeyin onlara dayanmayın ve benden başka hiç bir Rab edinmeyin.
Zurriyyete men hamelnâ mea nûh(nûhin), innehu kâne abden şekûrâ(şekûren).
Ey Nuh'la beraber gemiye taşıyarak kurtardığımız kimselerin soyundan olanlar! Doğrusu o çok şükredici bir kuldu.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
3. “Zürriyetini” Ey nesil “Nuh ile beraber taşıdığımız kimseler” Yani ey İsrailoğulları. Bu kimseler Nuh’un (a.s.) gemisinde bulunan kimselerin soyundan gelmekte idiler. Burada Allahu Teala onların atalarını boğulmaktan kurtarmakla ihsan ettiği nimetini onlara hatırlatmaktadır. Daha sonra Allah Nuh’...
3. “Zürriyetini” Ey nesil “Nuh ile beraber taşıdığımız kimseler” Yani ey İsrailoğulları. Bu kimseler Nuh’un (a.s.) gemisinde bulunan kimselerin soyundan gelmekte idiler. Burada Allahu Teala onların atalarını boğulmaktan kurtarmakla ihsan ettiği nimetini onlara hatırlatmaktadır. Daha sonra Allah Nuh’u (a.s.) şu sözlerle övmektedir. “O şükreden bir kuldu” Nuh (a.s.) yemek yediği veya bir elbise giydiği zaman Allah'a hamd ederdi.
Ve kadaynâ ilâ benî isrâîle fîl kitâbi le tufsidunne fîl ardı merreteyni ve le ta’lunne uluvven kebîrâ(kebîren).
Biz İsrailoğulları'na Tevrat'ta şu hükmü verdik: «Muhakkak siz, yeryüzünde iki defa fesat çıkaracaksınız ve muhakkak büyük bir yükselişle yükseleceksiniz.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
4. “Biz İsrailoğullarına şu hükümü verdik” Onlara kitaplarında bildirdik ve vahiy ettik. “Yeryüzünde iki defa bozgunculuk (Fesat) çıkaracaksınız” Günahlarla ve Tevrat'ın hükümlerinin aksine “Büyük bir kibirleniş ve yükselişle kibirlenecek büyüklük taslıyacaksınız” Bana karşı büyüklenecek ve azgınlaş...
4. “Biz İsrailoğullarına şu hükümü verdik” Onlara kitaplarında bildirdik ve vahiy ettik. “Yeryüzünde iki defa bozgunculuk (Fesat) çıkaracaksınız” Günahlarla ve Tevrat'ın hükümlerinin aksine “Büyük bir kibirleniş ve yükselişle kibirlenecek büyüklük taslıyacaksınız” Bana karşı büyüklenecek ve azgınlaşacaksınız.
Fe izâ câe va’du ûlâhumâ beasnâ aleykum ibâden lenâ ulîbe’sin şedîdin fe câsû hılâled diyâr(diyâri), ve kâne va’den mef’ûlâ(mef’ûlen).
Birincisinin zamanı gelince, üzerinize güçlü kuvvetli kullarımızı gönderdik. Onlar, evlerin aralarına girip araştırdılar. Bu yerine getirilmesi gereken bir vaad idi.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
5. “O iki vaattan birincisinin vakti gelince” Yeryüzündeki ilk fesat döneminiz “Üzerinize gönderdik” Sizin başınıza musallat edecek ve onları size göndereceğiz. “Kullarımızı” Calut ve kavmini “Güçlü olan” fiiddetli, kuvvet sahibi kimseler “Evlerin aralarına kadar girip (sizi) araştırdılar” Öldürecekl...
5. “O iki vaattan birincisinin vakti gelince” Yeryüzündeki ilk fesat döneminiz “Üzerinize gönderdik” Sizin başınıza musallat edecek ve onları size göndereceğiz. “Kullarımızı” Calut ve kavmini “Güçlü olan” fiiddetli, kuvvet sahibi kimseler “Evlerin aralarına kadar girip (sizi) araştırdılar” Öldürecekleri kimseleri arayıp bulmak için onları evlerinin arasında dahi arar ve araştırırlar. “Bu yerine getirilmesi gereken bir sözdü” Allah’ın onların üzerindeki bir kaderi ve hükmüdür.
Summe redednâ lekumul kerrete aleyhim ve emdednâkum bi emvâlin ve benîne ve cealnâkum eksere nefîrâ(nefîren).
Sonra sizi tekrar o istilacılar üzerine galip kıldık ve size mallarla ve oğullarla yardım ettik. Ve toplum olarak sizin sayınızı artırdık.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
6. “Sonra onlara karşı size tekrar güç ve kuvvet verdik” Onlara karşı size yardım ettik. Calut'u öldürmekle devletinizi tekrar size iade ettik. “Size mallar ve çocuklarla yardım ettik” Taki daha önceki durumunuza geri döndünüz. “Topluluk olarak sizi sayıca çok yaptık” Sayınızı düşmanınızdan daha çok...
6. “Sonra onlara karşı size tekrar güç ve kuvvet verdik” Onlara karşı size yardım ettik. Calut'u öldürmekle devletinizi tekrar size iade ettik. “Size mallar ve çocuklarla yardım ettik” Taki daha önceki durumunuza geri döndünüz. “Topluluk olarak sizi sayıca çok yaptık” Sayınızı düşmanınızdan daha çok yaptık.
İn ahsentum ahsentum li enfusikum ve in ese’tum fe lehâ, fe izâ câe va’dul âhıreti li yesûu vucûhekum ve li yedhulûl mescide kemâ dehalûhu evvele merretin ve li yutebbirû mâ alev tetbîrâ(tetbîren).
Eğer iyilik ederseniz, kendinize iyilik etmiş olursunuz ve eğer kötülük ederseniz yine kendinizedir. Artık diğer fesadınızın zamanı gelince, yüzlerinizi üzüntüye sokmaları, kötülük yapmaları ve ilk kez girdikleri gibi yine Beyt- i Makdis'e girmeleri, ele geçirdikleri yerleri mahvetmeleri için onları tekrar göndereceğiz.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
7. “Eğer iyilik ederseniz” Yani onlara dedik ki; eğer iyilik ederseniz “Kendinize iyilik etmiş olursunuz” Eğer geri kalanında Allah’a itaat ederseniz Allah kötülüklerinizi affeder. “Eğer kötülük ederseniz” Fesat ve peygamberlere isyan etmekle onları öldürmekle. “O da kendi aleyhinizedir” Sizin aleyh...
7. “Eğer iyilik ederseniz” Yani onlara dedik ki; eğer iyilik ederseniz “Kendinize iyilik etmiş olursunuz” Eğer geri kalanında Allah’a itaat ederseniz Allah kötülüklerinizi affeder. “Eğer kötülük ederseniz” Fesat ve peygamberlere isyan etmekle onları öldürmekle. “O da kendi aleyhinizedir” Sizin aleyhinize olup günaha düşersiniz. “O iki vaad'in ikincisi geldiği zaman” Yeryüzündeki ifsadınızın diğer defasında. Yukarıda geçen “iza” edatının cevabı mahzuftur. Takdiri; Onları gönderdik. “Yüzlerinizi kötü duruma sokmaları için” Allah bu ikinci defada onların üzerine Buhtu’n-nasır'ı gönderdi. Onları esir etti, öldürdü, evlerini yakıp yıktı. “Yüzlerinizi kötü duruma sokmaları için”'in manası, Kadınlarınızın cariyeleştirilmesi, ev ve mescidlerinizin yıkılmasından dolayı sizi öyle bir üzüntüye sokacak ki onun etkisi yüzlerinizde görünecek. “Ele geçirdiklerini darmadağın edip mahvetsinler” Ellerine geçirdikleri herşeyi yakıp yıksınlar ve yok etsinler.
Asâ rabbukum en yerhamekum, ve in udtum udnâ, ve cealnâ cehenneme lil kâfirîne hasîrâ(hasîren).
Olur ki Rabbiniz size merhamet eder. Ama siz tekrar dönerseniz biz de döneriz. Cehennemi, kâfirler için kuşatıcı bir zindan yaptık.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
8. “Umulur ki Rabbiniz” Yine bu da Allah’ın kitaplarında onlara haber verdiği şeylerdendir. Manası belki Rabbiniz “Size acır” Ey İsrailoğulları sizden intikamını aldıktan sonra sizi bağışlar. “Eğer dönerseniz” Günahlara “Biz de döneriz” Cezalandırmaya. Bu dünyadaki cezalandırmadır. Ahirette ise, “Ce...
8. “Umulur ki Rabbiniz” Yine bu da Allah’ın kitaplarında onlara haber verdiği şeylerdendir. Manası belki Rabbiniz “Size acır” Ey İsrailoğulları sizden intikamını aldıktan sonra sizi bağışlar. “Eğer dönerseniz” Günahlara “Biz de döneriz” Cezalandırmaya. Bu dünyadaki cezalandırmadır. Ahirette ise, “Cehennemi kafirler için bir kuşatma yeri (zindan) yaptık” Yani bir hapishane ve cezaevi yaptık.
İnne hâzel kur’âne yehdî lilletî hiye akvemu ve yubeşşirul mu’minînellezîne ya’melûnes sâlihâti enne lehum ecren kebîrâ(kebîren).
Şüphesiz ki bu Kur'ân, insanları en doğru ve en sağlam yola iletir ve salih amel işleyen müminlere büyük bir ecir olduğunu müjdeler.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
9-10. ”Gerçekten bu Kur'an en doğru yola iletir” En adil ve en doğru duruma götürür. O da Allah’ı birlemek ve onun gönderdiği peygamberlere iman etmektedir. “Mü'minleri müjdeler” Onlara “Büyük bir ecir olduğunu” Düşmanlarının da ahirette cezalandırılacaklarını ve azab göreceklerini onlara müjdeler.
Ve ennellezîne lâ yu’minûne bil âhıreti a’tednâ lehum azâben elîmâ(elîmen).
Ahirete inanmayanlara da can yakıcı bir azab hazırlamışızdır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
9-10. ”Gerçekten bu Kur'an en doğru yola iletir” En adil ve en doğru duruma götürür. O da Allah’ı birlemek ve onun gönderdiği peygamberlere iman etmektedir. “Mü'minleri müjdeler” Onlara “Büyük bir ecir olduğunu” Düşmanlarının da ahirette cezalandırılacaklarını ve azab göreceklerini onlara müjdeler.
Ve yed’ul insânu biş şerri duâehu bil hayr(hayri), ve kânel insânu acûlâ(acûlen).
İnsan, hayrın gelmesine dua ettiği gibi kötülüğün gelmesine de dua eder. İnsan pek acelecidir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
11. “İnsan dua eder...” İnsan kendisine hayır dua ettiği gibi, kızgınlık ve sıkıntı anında kendisine, çocuklarına, ailesine kabul edilmesini istemediği ve sevmediği şeylerle beddua edebilir. “İnsan pek acelecidir” Hayır duada acele ettiği gibi beddua etmede de acele eder.
Ve cealnel leyle ven nehâre âyeteyni fe mehavnâ âyetel leyli ve cealnâ âyeten nehâri mubsıraten li tebtegû fadlen min rabbikum ve li ta’lemû adedes sinîne vel hisâb(hisâbe), ve kulle şey’in fassalnâhu tafsîlâ(tafsîlen).
Biz geceyi ve gündüzü varlığımıza delalet eden birer delil kıldık. Sonra Rabbinizden bir lütuf aramanız, yılların sayısını ve hesabını bilmeniz için gecenin karanlığını silip (yerine) eşyayı aydınlatan gündüzün aydınlığını getirdik. İşte biz her şeyi uzun uzadıya anlattık.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
12. “Biz gece ve gündüzü iki ayet yaptık” Yaratıcının kudretine ve gücüne delalet eden iki alamet yaptık. “Ve sildik” Söndürdük “Gecenin ayetini” Nurunu. Geceyi karanlık yapmakla söndürdük. “Gündüzün ayetini ise aydınlatıcı yaptık” Aydınlık yaptık. O aydınlıkta görülür. “Rabbinizin fazlını arayasını...
12. “Biz gece ve gündüzü iki ayet yaptık” Yaratıcının kudretine ve gücüne delalet eden iki alamet yaptık. “Ve sildik” Söndürdük “Gecenin ayetini” Nurunu. Geceyi karanlık yapmakla söndürdük. “Gündüzün ayetini ise aydınlatıcı yaptık” Aydınlık yaptık. O aydınlıkta görülür. “Rabbinizin fazlını arayasınız diye” Amellerinizde nasıl hareket yaptığınızı görmeniz için “Yılların sayısını ve hesabı bilmeniz için” Gecenin ayetini silmekle bunu hesaplayabilirsiniz. Eğer bu olmasaydı gece ve gündüz bilinmez sayılar açığa çıkmazdı. “Her şeyi” İhtiyaç duyulan her şeyi “Açık bir şekilde açıkladık” Öyleki hiç bir şey diğeri ile karışmaz.
Ve kulle insânin elzemnâhu tâirehu fî unukıh(unukıhî), ve nuhricu lehu yevmel kıyâmeti kitâben yelkâhu menşûrâ(menşûren).
Her insanın amel defterini boynuna doladık, kıyamet günü açılmış bulacağı kitabı önüne çıkarırız.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
13. “Her insanın işlediklerini ve yaptıklarını kendi boynuna doladık” İşlediği iyi ve kötü her şeyi kaydettik ve yazdık. “Onu ortaya çıkaracağız” Ona göstereceğiz. “Kıyamet günü” Yaptıklarının sayfasını açık olarak ona göstereceğiz.
Ikra’ kitâbek(kitâbeke), kefâ bi nefsikel yevme aleyke hasîbâ(hasîben).
«Kitabını oku! Bugün hesap görücü olarak sana nefsin yeter!» deriz.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
14. “Kitabını oku” Yani ona kitabını oku denilir. “Bu gün nefsin hesap sorucu olarak sana yeter” Ondan hesap sorar ve şöyle denilir; Sana hesap görücü olarak nefsin yeter.
Menihtedâ fe innemâ yehtedî li nefsih(nefsihî), ve men dalle fe innemâ yadıllu aleyhâ, ve lâ teziru vâziretun vizre uhrâ, ve mâ kunnâ muazzibîne hattâ neb’ase resûlâ(resûlen).
Kim doğru yola gelirse sırf kendi iyiliği için gelir. Kim de saparsa ancak kendi aleyhine sapar. Hiçbir günahkar başkasının günah yükünü çekmez. Biz bir Peygamber göndermedikçe, hiç kimseye azab edecek değiliz.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
15. “Kim hidayete ererse kendisi için hidayete erer” Hidayetinin sevabı kendisi içindir. “Kim de saparsa kendi aleyhine sapar” Sapıklığının cezası kendi aleyhinedir. “Hiç bir günahkar, bir başkasının gühah yükünü yüklenmez” Velid b. Muğire, Mekke’lilere bana tabi olunuz. Günahlarınızı ben taşırım de...
15. “Kim hidayete ererse kendisi için hidayete erer” Hidayetinin sevabı kendisi içindir. “Kim de saparsa kendi aleyhine sapar” Sapıklığının cezası kendi aleyhinedir. “Hiç bir günahkar, bir başkasının gühah yükünü yüklenmez” Velid b. Muğire, Mekke’lilere bana tabi olunuz. Günahlarınızı ben taşırım demişti. Allah teala da bu ayeti indirererek, kimse kimsenin günah yükünü üstlenemiyeceğini belirtti. Yani hiç bir nefis başkasının günahını taşımaz. “Biz azab edecek değiliz” Hiç kimseye “Bir peygamber göndermedikçe” Onların üzerine vacip olan şeyleri onlara açıklamadıkça kimseye azab etmeyiz. Taki delil bulunsun.
Ve izâ erednâ en nuhlike karyeten emernâ mutrafîhâ fe fesekû fîhâ fe hakka aleyhel kavlu fe demmernâhâ tedmîrâ(tedmîren).
Biz bir ülkeyi yok etmek istediğimiz zaman, şımarık varlıklılarına emrederiz, onlar itaat etmeyip orada kötülük işlerler. Böylece, o ülke helaka müstahak olur, biz de onu yerle bir ederiz.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
16-17. “Biz bir ülkeyi helak etmek istediğimizde onun varlık ve güç sahibi olan önde gelenlerine emrederiz” Rasullerin dili ile onlara Allah’a itaat etmeyi emrederiz. Ayette geçen “Mutrefin” kelimesinden maksat, zorbalar, despotlar, krallardır. Emrin bunlara has kılınması, diğerlerinin onlara tabi o...
16-17. “Biz bir ülkeyi helak etmek istediğimizde onun varlık ve güç sahibi olan önde gelenlerine emrederiz” Rasullerin dili ile onlara Allah’a itaat etmeyi emrederiz. Ayette geçen “Mutrefin” kelimesinden maksat, zorbalar, despotlar, krallardır. Emrin bunlara has kılınması, diğerlerinin onlara tabi olmasındandır. “Onlar orada bozgunculuk ve kötü işler yaparlar” Yani küfürlerinde daha da ileri giderler. Küfürdeki ileri gidiş daha kötüsüne gitmektir. “Bu nedenle oraya azab sözü hak olur” Yani azab onların üzerine vacip olur. “Biz de orayı darmadağın ederiz” Orayı kökünden helak ederiz.
Ve kem ehleknâ minel kurûni min ba’di nûh(nûhin) ve kefâ bi rabbike bi zunûbi ıbâdihî habîren basîrâ(basîren).
Hem Nuh'tan sonra nice nesilleri helak ettik. Kullarının günahlarını bilmek ve görmekte Rabbin yeter.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
16-17. “Biz bir ülkeyi helak etmek istediğimizde onun varlık ve güç sahibi olan önde gelenlerine emrederiz” Rasullerin dili ile onlara Allah’a itaat etmeyi emrederiz. Ayette geçen “Mutrefin” kelimesinden maksat, zorbalar, despotlar, krallardır. Emrin bunlara has kılınması, diğerlerinin onlara tabi o...
16-17. “Biz bir ülkeyi helak etmek istediğimizde onun varlık ve güç sahibi olan önde gelenlerine emrederiz” Rasullerin dili ile onlara Allah’a itaat etmeyi emrederiz. Ayette geçen “Mutrefin” kelimesinden maksat, zorbalar, despotlar, krallardır. Emrin bunlara has kılınması, diğerlerinin onlara tabi olmasındandır. “Onlar orada bozgunculuk ve kötü işler yaparlar” Yani küfürlerinde daha da ileri giderler. Küfürdeki ileri gidiş daha kötüsüne gitmektir. “Bu nedenle oraya azab sözü hak olur” Yani azab onların üzerine vacip olur. “Biz de orayı darmadağın ederiz” Orayı kökünden helak ederiz.
Men kâne yurîdul âcilete accelnâ lehu fîhâ mâ neşâu li men nurîdu summe cealnâ lehu cehennem(cehenneme), yaslâhâ mezmûmen medhûrâ(medhûren).
Her kim peşin isterse, dünyada ona, istediğimiz kimseye, dilediğimiz kadarını peşin veririz. Sonra ona cehennemi hazırlarız; kınanmış ve (rahmetimizden) kovulmuş olarak oraya girer.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
18. “Kim acele (dünyayı) olanı isterse” Ameli itaati ve islamı ile bu dünyayı isterse. “Orada ona dilediğimiz kadar veririz” Dilediğimiz kadarını. “İstediğimiz kimseye” Bir şeyi ona vermek istediğimizde. Sonra da onu ahirette ateşe sokar. “Kınanmış olarak” Yani kötülenerek “Kovulmuş olarak” Uzaklaşt...
18. “Kim acele (dünyayı) olanı isterse” Ameli itaati ve islamı ile bu dünyayı isterse. “Orada ona dilediğimiz kadar veririz” Dilediğimiz kadarını. “İstediğimiz kimseye” Bir şeyi ona vermek istediğimizde. Sonra da onu ahirette ateşe sokar. “Kınanmış olarak” Yani kötülenerek “Kovulmuş olarak” Uzaklaştırılarak. Çünkü o kimse işlediği ameliyle Allah'ı istememiştir.
Ve men erâdel âhırete ve saâ lehâ sa’yehâ ve huve mu’minun fe ulâike kâne sa’yuhum meşkûrâ(meşkûren).
Kim de ahireti isterse ve mümin olarak kendine yaraşır bir çaba ile onun için çalışırsa, öylelerinin çalışmalarının karşılığı verilir.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
19. “Kim ahireti isterse” Cenneti “Ve onun için çalışırsa” Allah’ın farz ettiklerini yaparsa “Ve buna inanarak” Çünkü Allahu teala mü'minden başkasının yaptığı iyiliği kabul etmez. “İşte o kimselerin çalışmaları şükre şayandır” Yaptıkları iyiliklerin sevabı kat kat artırılır.
20. “Her ikisine de” Her iki guruba da “Veririz” Fazlasıyla. Sonra bu iki gurubu zikretti. “Bu ve diğerlerine Rabbinin fazlından” Dünyada veririz. Çünkü iyiler ile kötüler arasında bölüştürülmüştür. “Rabbinin ihsanı kesilmez” Mü'min ve kafirlerden bu ihsan kesilmez. Daha sonra Allahu teala bu ihsanı...
20. “Her ikisine de” Her iki guruba da “Veririz” Fazlasıyla. Sonra bu iki gurubu zikretti. “Bu ve diğerlerine Rabbinin fazlından” Dünyada veririz. Çünkü iyiler ile kötüler arasında bölüştürülmüştür. “Rabbinin ihsanı kesilmez” Mü'min ve kafirlerden bu ihsan kesilmez. Daha sonra Allahu teala bu ihsanını ahirette mü'minlere has kılar.
Unzur keyfe faddalnâ ba’dahum alâ ba’d(ba’dın), ve lel âhıretu ekberu derecâtin ve ekberu tafdîlâ(tafdîlen).
Bak! Onların bir kısmını diğerine nasıl üstün kıldık! Elbette ahiret, hem dereceler bakımından daha büyüktür, hem de üstünlük bakımından daha büyüktür.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
21. “Bir kısmını diğerlerine nasıl üstün kıldığımızı gör” Rızıkta. Kimisine çok, kimisine az verdik. “Ahiret ise derece bakımından, nimet ve ikramı daha büyüktür” Dünyadan. Çünkü cennetin derecelerini işledikleri amellerinin miktarına göre bölüştürürler.
Lâ tec’al meallâhi ilâhen âhare fe tak’ude mezmûmen mahzûlâ(mahzûlen).
Allah ile birlikte başka bir ilâh edinme! Yoksa kınanmış ve yalnız başına bırakılmış olarak oturup kalırsın.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
22. “Allah ile beraber başka bir ilah edinme” Ey kendisine hitap edilen insan “Zemmedilmiş olarak” Kınanmış olarak “Kendi başına bırakılmış” Yapa yalnız ve yardımcın olmadan bırakılmış olursun.
Ve kadâ rabbuke ellâ ta’budû illâ iyyâhu ve bil vâlideyni ihsânâ(ihsânen), immâ yebluganne indekel kibere ehaduhumâ ev kilâ humâ fe lâ tekul lehumâ uffin ve lâ tenher humâ ve kul lehumâ kavlen kerîmâ(kerîmen).
Rabbin kesin olarak şunları emretti: Ancak kendisine ibadet edin, anne ve babaya iyilik edin. Onlardan biri veya her ikisi senin yanında yaşlanırsa, sakın onlara «öf» bile deme ve onları azarlama. İkisine de tatlı ve güzel söz söyle.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
23. “Rabbin hükmetti” Emretti “Kendisinden başkasına tapmamanızı, anne ve babaya iyilik etmenizi” Anne ve babaya iyi davranmanızı. “Birisi veya her ikisi senin yanında ihtiyarlarsa” Yani anne babandan biri veya her ikisi yaşlanır ve ihtiyarlayıncaya kadar yaşarsa “Onlara öf bile deme” Kötü söz söyle...
23. “Rabbin hükmetti” Emretti “Kendisinden başkasına tapmamanızı, anne ve babaya iyilik etmenizi” Anne ve babaya iyi davranmanızı. “Birisi veya her ikisi senin yanında ihtiyarlarsa” Yani anne babandan biri veya her ikisi yaşlanır ve ihtiyarlayıncaya kadar yaşarsa “Onlara öf bile deme” Kötü söz söyleme2 Emrettikleri bir şeyi ağır görme “Onları azarlama” Onları sıkıntıya sokacak ve kızdıracak sözlerle onlara karşılık verme. “Onlara güzel söz söyle” Yumuşak ve lutufkar sözler söyle
Vahfıd lehumâ cenâhaz zulli miner rahmeti ve kul rabbirhamhumâ kemâ rabbeyânî sagîrâ(sagîren).
İkisine de acıyarak tevazu kanatlarını indir. Ve şöyle de: «Ey Rabbim! Onların beni küçükten terbiye edip yetiştirdikleri gibi, sen de kendilerine merhamet et.»— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
24. “Onlara acıyarak alçak gönüllülük kanadını ger” Onlara şefkat et ve nazik davran. Onlara itaat et. Yumuşak yönünü göster. “Ve deki ey Rabbim onlar beni küçükken nasıl terbiye edip yetiştirdi iseler sen de onlara acı” Yetiştirinceye kadar küçüklüğümde bana acıdıkları gibi sen de onlara acı.
Rabbukum a’lemu bi mâ fî nufûsikum, in tekûnû sâlihîne fe innehu kâne lil evvâbîne gafûrâ(gafûren).
Rabbiniz içinizden geçenleri çok iyi bilir. Eğer iyi kimseler olursanız elbette Allah çok tevbe edenleri bağışlayıcıdır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
25. ”Rabbiniz içinizdekini daha iyi bilir” İçinizde sakladığınız iyilik ve kötülükleri en iyi bilendir. “Eğer iyi kimseler olursanız” Allah'a itaat edenlerdenseniz “Elbette o kendisine yönelip dönenleri” Allah’a isyan etmekten vazgeçip ona dönenleri “Bağışlayandır” İşlenen hataları bağışlar. Bu hiç ...
25. ”Rabbiniz içinizdekini daha iyi bilir” İçinizde sakladığınız iyilik ve kötülükleri en iyi bilendir. “Eğer iyi kimseler olursanız” Allah'a itaat edenlerdenseniz “Elbette o kendisine yönelip dönenleri” Allah’a isyan etmekten vazgeçip ona dönenleri “Bağışlayandır” İşlenen hataları bağışlar. Bu hiç bir kasıt olmadan içinde onlara isyanı saklamadan sehven sadır olan hatalar içindir. Eğer bundan vazgeçerse Allah onu bağışlar. Daha sonra Allahu teala akrabalara iyilik yapmayı, sılayı rahim etmeyi, onlara ihsan etmekten söz ediyor.
İnnel mubezzirîne kânû ihvâneş şeyâtîn(şeyâtîni), ve kâneş şeytânu li rabbihî kefûrâ(kefûren).
Çünkü (malını) saçıp savuranlar, şeytanların kardeşleridir. Şeytan ise Rabbine karşı çok nankördür.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
27. “Saçıp savuranlar” Allah'a itaatın dışında mallarını harcayanlar. “fieytanların kardeşleridirler” Çünkü onların emrettiklerini yerine getirmektedirler. Sonra Allahu teala şeytanı şu sözlerle zemmetmektedir. “fieytan ise Rabbine karşı nankördür” Allah'ın nimetlerine karşı nankördür. Bu ise Allah'ın...
27. “Saçıp savuranlar” Allah'a itaatın dışında mallarını harcayanlar. “fieytanların kardeşleridirler” Çünkü onların emrettiklerini yerine getirmektedirler. Sonra Allahu teala şeytanı şu sözlerle zemmetmektedir. “fieytan ise Rabbine karşı nankördür” Allah'ın nimetlerine karşı nankördür. Bu ise Allah'ın itaatının dışında malını harcayan kimsenin nankör olduğunu zımnen açıklamaktadır.
Ve immâ tu’ridanne anhumubtigâe rahmetin min rabbike tercûhâ fe kul lehum kavlen meysûrâ(meysûren).
Eğer Rabbinden beklediğin bir rahmet (rızık) için, onlardan yüz çevirmek mecburiyetinde kalırsan, o vakit de onlara yumuşak ve tatlı bir söz söyle.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
28. “Eğer onlardan yüzçevirecek olursan” Sahabenin fakirleri Rasulullah'tan bir şeyler istediklerinde Rasulullah'ın yanında verecek bir şeyi olmadığı zaman onlardan haya ettiği için yüz çevirir ve susardı. “Rabbinden umduğun bir rahmeti bekleyerek onlardan yüz çevirecek olursan” Allah'tan sana gelec...
28. “Eğer onlardan yüzçevirecek olursan” Sahabenin fakirleri Rasulullah'tan bir şeyler istediklerinde Rasulullah'ın yanında verecek bir şeyi olmadığı zaman onlardan haya ettiği için yüz çevirir ve susardı. “Rabbinden umduğun bir rahmeti bekleyerek onlardan yüz çevirecek olursan” Allah'tan sana gelecek olan bir rızkı beklerken “Onlara yumuşak söz söyle” Kolay ve yumuşak söz. Rasulullah'tan bir şey istendiğinde yanında verecek bir şeyi olmadığında, Allah sizi ve bizi kendi fazlından rızıklandırsın derdi.3
Ve lâ tec’al yedeke maglûleten ilâ unukıke ve lâ tebsuthâ kullel bastı fe tak’ude melûmen mahsûrâ(mahsûren).
Elini boynuna asıp bağlama (cimri olma), hem de onu büsbütün açıp saçma (israf etme); aksi halde kınanmış olursun ve eli boş açıkta kalırsın.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
29. “Elini boynuna bağlanmış kılma” Sanki hayırlı işlere dahi elin açılmazmış gibi elini boynuna dolama. Onu harcamaktan menetme. “Tamamen de elini açma” İnfak ve bağışta “Sonra kınanarak ve” Kendi kendini kınadığın gibi başkaları da seni kınarlar. “Hasret ve pişmanlık ile otura kalırsın” Yanında hi...
29. “Elini boynuna bağlanmış kılma” Sanki hayırlı işlere dahi elin açılmazmış gibi elini boynuna dolama. Onu harcamaktan menetme. “Tamamen de elini açma” İnfak ve bağışta “Sonra kınanarak ve” Kendi kendini kınadığın gibi başkaları da seni kınarlar. “Hasret ve pişmanlık ile otura kalırsın” Yanında hiç bir şey olmaz. Bu ayet Rasulullah’ın (s.a.v.) giydiği gömleği başkasına bağışlayıp dışarı çıkmak için giyecek başka bir şeyi olmadığından evinde kaldığı için nazil olmuştur.4
İnne rabbeke yebsutur rızka li men yeşâu ve yakdir(yakdiru), innehu kâne bi ibâdihî habîran basîrâ(basîran).
Muhakkak ki Rabbin, dilediğine rızkı genişletir ve (ölçüsünü) taktir eder (daraltır). O, mutlaka kullarını gören ve (onlardan) haberdar olandır.— E.H.Yazır (S-2)
Tefsir — Vahidi El-Veciz
30. “fiüphesiz Rabb'in rızkı dilediğine bol verir dilediğine de kısar” Dilediğine genişletir, dilediğine de daraltır. “O kullarından haberdardır. Onları görür” Onların ıslahının bulunduğunu bildiği şeylere göre rızıklarını verir.
Sitemiz, ziyaretçi sayısını ölçmek için tarayıcınıza rastgele bir numara içeren bir çerez bırakır.
Reklam çerezi kullanmıyoruz, verilerinizi kimseyle paylaşmıyoruz.
Ayrıntılar