Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî s...
Otoritelerin çoğunluğuna göre, (9. sure -Tevbe- hariç bütün surelerin başında yer alan) bu ifade Fâtiha'nın ayrılmaz bir parçasını oluşturur. Bu nedenle 1. ayet olarak numaralandırılmıştır. Bütün diğer örneklerde ise besmele, surelerin başında yer alır ve fakat ayet sayılmaz. Rahmân ve Rahîm ilahî sıfatlarının her ikisi de "bağışlama", "merhamet", "şefkat" anlamına gelen ve fakat daha da kapsayıcı bir mana ifade eden rahmet isminden (bu ismin masdarından) türetilmişlerdir. İlk zamanlardan bu yana İslam alimleri, bu iki terimi birbirinden ayıran anlam nüanslarını tanımlamaya çalışmışlardır. Bu açıklamaların en ikna edici ve sade olanı İbni Kayyım'a aittir (Menâr I, 48'den naklen): (Ona göre,) Rahmân terimi, Allah'ın Varlığı kavramında içkin (mündemiç) bulunan ve ondan koparılması mümkün olmayan rahmet saçıcılığı vasfını kapsarken, Rahîm, bu rahmetin O'nun mahlukatı üzerindeki tezahürünü ve onlar üzerindeki etkisini, başka bir deyişle O'nun aktivite (faaliyet) tarafını ifade eder.
Bu surenin orta dönem Mekkî surelerden biri olduğunda ve kronolojik olarak risaletin beşinci yılına yahut altıncı yılının başlarına yerleştirilebilecek olan Meryem suresiyle aşağı yukarı aynı dönemde vahyedildiğinde pek şüphe yoktur. Surenin, başından beri genel kabul gören ismi Furkân aynı zamanda surenin başlıca temasını da çerçevelemektedir ki, bu da, her ilahî mesajın en temel amacının, insana hakkı bâtıldan, yahut doğruyu eğriden ayırmaya yarayan değişmez bir kıstas ortaya koymak ve buna bağlı olarak, bireyi ve toplumu bağlayan bir manevî/ahlakî değerlendirme ölçüsü sağlamak olduğu hususudur. Bu önermenin bir sonucu olarak surede, Allah tarafından insanoğluna gönderilen her elçinin beşerliğine, ölümlülüğüne dikkat çekilmektedir (20. ayet) ki bu, Muhammed (s) gibi, öteki ölümlülerle aynı maddî ihtiyaçları paylaşan, onlar gibi günlük yapıp-etmelere katılan, katılmak zorunda olan (7-8. ayetler) ölümlü birine indirilmiş olduğu söylendiği sürece Kur'an'ın Allah tarafından vahyedilmiş olamayacağı yolundaki asılsız iddiayı çürütmek içindir. Surede işaret edilen hususlardan biri de, ilahî mesajın vahyedilmesinin, yani vahiy olgusunun da, yaratılmış âlemde müşahede edilen bütün öteki tabii olgular gibi, Allah'ın yaratma eylemiyle ortaya koyduğu eşsiz ve üstün düzenin bir parçası olduğu gerçeğidir (bkz. örn. 2, 45-54, 61-62 ilh. ayetler). Fakat insanoğlunun doğru yolu gösteren bu ilahî işarete boyun eğmesi kolay olmamaktadır; o kadar ki, kendi ümmetinden nicelerinin, "Kur'an'a bir kenara kaldırılması gereken bir kitap gözüyle bakar olduklarını", Hesap Günü'nde Hz. Peygamber'in kendisi işaret edecektir (30. ayet); bu ifade, özellikle çağımız için ayrı bir anlam taşımaktadır.
BÜTÜN İNSANLIĞA bir uyarı olsun diye kuluna hakkı bâtıldan ayırıcı bir ölçü (1) indiren (Allah) ne yüce, ne cömerttir!
1 - Hemen bütün müfessirlerin el-Furkân terimine verdikleri anlam budur. Terim, yukarıdaki anlam akışı içinde hem Kur'an'a hem de umumî olarak vahiy olgusuna işaret etmek üzere kullanılmaktadır. (Terim hakkında Muhammed Abduh'dan iktibas edilen daha geniş bir açıklama için bkz. 2:53 hk. 38. not). Nezzele fiil formu her zaman yöntemde/usulde ("adım adım"/"yavaş yavaş" anlamında) bir tedricîlik nüansı taşımaktadır.